Şabat günü öncesine ait bir not: Yazılarımızda defalarca öfke kontrolü ile ilgili önerilerde bulunarak bu özelliğin hayatımıza verdiği zararı konuştuk. Özellikle Şabat günlerinde bu konuda daha dikkatli olmak gerekir. Zira yetser ara Cuma öğleden sonra özellikle Şabat’ı koruyan ailelerin evlerinde yoğun faaliyettedir. Çünkü Şabat günü öfkelenmemek özellikle önemlidir. Konuşulması gereken konular bu yüzden hassasiyetle seçilmeli Tanrı’nın büyüklüğü ve inancımızla ilgili konularda konuşmak tercih edilmelidir. Şabat günü Tora konuşmak ve kutsiyetle ilgili olmayan konuşmalardan özellikle önem taşır.

Kraliyet sarayı: Bizler Şabat'ta kraliyet sarayına giren biri gibi oluruz. Normal şartlar altında her gün o ülke vatandaşlarından kurallara uymaları beklenir. Bu doğaldır. Ancak kraliyet sarayını ziyaret ettiğimizde burada bulunan kural ve geleneklere göre davranmak esastır.  Şabat günü bizden çok daha yüksek bir standartta davranmamız beklenir.    Çünkü girdiğimiz alanın standardı çok daha yüksektir.    Dolayısıyla Şabat, konuşma ve davranış düzeyimizi kraliyet sarayına yakışan seviyeye yükseltmemiz gereken bir zamandır.

Vilna Gaon’u ve Şabat: Bu kavram Vilna Gaon'un eşine ve annesine gönderdiği ünlü mektupta vurgulanıyor.   Vilna Gaon, bilinmeyen nedenlerle eve dönmeye karar verene kadar Eretz Yisrael'e gitmek üzere yola çıkar. Ancak ayrılırken ailesine bir dizi istek içeren bir mektup gönderir. Bu mektup gelecek nesillere örnek olabilecek değerde olduğundan saklanmıştır. Bu mektupta yazılı olan bazı kavramlara bakarak durumu görmeye çalışalım.

Mektup her şeyden önce kişinin konuşmalarını sınırlandırması gerektiğinden dem vurur. Gaon ailesinden fazla ve gereksiz konuşmamak adına mümkün olduğu kadar konuşmalarını sınırlandırmalarını ister. Çünkü bu konuşmalar aşırıya kaçtığında bazen istenmeyen alanlara da girilebilmekte ve bunun sonu pek de iyi olmamaktadır. Gaon sözlerine devam eder:  

“Şabat ve Yom Tov'da, hayati olmayan konular hakkında hiç konuşmayın ve hatta hayati konular hakkında bile çok kısa konuşun, çünkü Şabat'ın kutsallığı çok büyüktür.”

Sessiz kalmayı bilmek her zaman önemli bir değer olmasına rağmen, Şabat'ın özel kutsallığından dolayı Şabat'ta bu değeri daha yüksek bir seviyeye çıkarmak gerekir. Gaon ailesine bu zaman zarfında “musar” yani etik kitaplarını ve konularını okumalarını tavsiye eder. Musar okumak konuşmalara sınır getirmek konusunda en iyi çözümlerden biri olduğunu savunan Rabi bu konusunda ailesine tavsiyede bulunur.  

Tora Şabat ile ilgili olarak “kodeş kadaşim – kutsalların kutsalı” ifadesine yer verir. Bu günde insanların etik değeri yüksek olan işler ve konuşmalarla meşgul olmaları oldukça uygundur. Gaon mi Vilna bu mektubu ailesinden sıklıkla okumalarını tavsiye eder. Bunun için de en iyi zamanı Şabat yemek sırasında ve yemekten önce olarak verir. Çünkü mektuptaki öneriler Şabat yemekleri sırasında yasak ve boş konuşmalardan kaçınmalarını sağlamaya yardımcı olacaktır.

Günahlarımızı tamir etmenin en iyi yolu elbette teşuva yapmaktır. Teşuva başımıza gelen  “yisurin” ufak tefek sıkıntılarla birlikte günahların kaparasını sağlar. Bu sıkıntıları çekmektense insanın ağzına kilit vurması ve sözlerini doğru kullanması önemlidir. Bu kişiye kendini kontrol etme yetisini getirir. Bu bizlerin sadece bu dünyada değil gelecek dünyadaki payımızın artması şeklinde dönüş yapar. Söylediklerimizi kontrol ettiğimizde ve aptalca, saldırgan ya da uygunsuz bir şey söyleme eğiliminde olduğumuzda kendimizi dizginlediğimizde, mutluluktan payımıza düşeni alırız.  Eğer Şabat masasında otururken, söylemek istediğimiz uygunsuz bir sözü söylemekten kaçınırsak, oruç tutarak elde edeceğimizden daha fazla zehut kazanırız.

İnsan, yasaklanmış bir şeyi söylemekten imtina ettiği her anda,  hiçbir meleğin ve yaratığın hayal edemeyeceği gizli ışığa kavuşur.

Melekler ve Şabat:Melekler demişken Şabat, meleklerin seviyesinin üzerine çıkabildiğimiz, hatta melekleri Cuma gecesi karşıladıktan hemen sonra evlerimizden gönderebildiğimiz bir zamandır. Çünkü meleklerin özel, samimi aile içi yaşantımızı bozmaya hakları yoktur.   Gaon burada bize, özellikle konuşma alanında kendimizi sınırlamak suretiyle bu seviyeye çıkabileceğimizi öğretir. Tanrı’nın zamanın başlangıcında yarattığı “or aganuz” dediğimiz özel ışık ilk Şabat'tan sonra gizlenmiştir. Bu yüzden Motsae Şabat’ta bir mum ile “bore meore aeş” berahasını okuruz.   Gaon bize, meleklerin bile deneyimleyemediği bu özel ışığı deneyimleme ayrıcalığını, özellikle ağzımızı kontrol ederek ve uygunsuz konuşmalardan kaçınarak kazandığımızı öğretir. Şabat günleri özellikle sinagogda uygunsuz konuşmalardan, öfkeden, Şabat ruhuna uygun olmayan tartışmalardan özellikle kaçınmak gerekir.

Uygun konuşmak: Rabi Eli Mansour sinagoga girdiğimizde iki kapıdan geçecek kadar bir süre orada kalmamız gerektiğini öğretir. Sözlerimiz için de bu geçerlidir. Sözlerimiz ağzımızdan çıkarken iki kapıdan geçer. Bu kapılardan biri sert yani dişlerimiz diğeri ise yumuşak olan dudaklarımızdır. Yani ağzımızdan çıkarmadan sözlerimizi düşünmek gerekir. Rabi Twerski de sözlerimizin birer ok gibi olacağını ve nereye saplanacağının bilinemeyeceğini anlatır. Bu yüzden ok etkisindeki sözlerimize dikkat etmemiz gerektiğinin altını çizer.

Rav İsak Alaluf’un HP Vaera 5786 yazısından alınmıştır