Peraşa Özeti
[www.chabad.org]
(Şemot 27:20-30:10)

Tanrı, Moşe'ye Menora'daki "daimi kandili" besleyecek saf zeytinyağını Bene-Yisrael'den almasını söyler. Aaron bu alevi her gün, yakacak ve kandil "akşamdan sabaha" yanacaktır.
Koenler tarafından Mişkan'da hizmet ederken giyilmesi gereken giysiler tarif edilir:
Tüm Koenler:
1) Ketonet - ketenden uzun bir entari;
2) Mihnasayim - keten don;
3) Mitsnefet ya da migbaat - keten bir sarık ve
4) Avnet - bele sarılan uzun bir kuşak giyerdi.
"Koen Gadol - Baş Koen" buna ek olarak şunları giyerdi:
5) Efod - mavi, erguvani ve kırmızıya boyanmış yün, keten ve altın ipliklerle dokunmuş, önlüğe benzer bir giysi;
6) Hoşen - üzerinde Yisrael'in on iki kabilesinin isimlerinin yazılı olduğu on iki değerli taş bulunan bir göğüslük;
7) Meil - eteğinde altın çanlar ve dekoratif narlar bulunan mavi yünden bir üstlük;
8) Tsits - alında taşınan ve "Tanrı için Kutsal" yazısını taşıyan altın bir levha.

Tetsave peraşası ayrıca Aaron ile dört oğlu Nadav, Aviu, Elazar ve İtamar'ın, yedi günlük Koenlik'e atanma törenlerini ve tütsünün (Ketoret) yakıldığı Altın Mizbeah'ı yapma konusundaki ayrıntılı talimatları da içerir. 

Mİ-DRAŞ YİTSHAK
Rav İsak Alaluf

YENİDEN CANLANMA

Fazladan giysiler: Tetsave peraşası Kohen Gadol’un giysilerinin her detayını en ince ayrıntısına kadar işleyen bir görünümdedir. Her Kohen dört özel giysiye sahiptir. Daha önce de belirttiğimiz gibi Kohen Gadol fazladan dört giysiye daha sahiptir.  Tora bu giysileri fevkalade ciddiye almaktadır. Eğer Kohen Bet Amikdaş’ta bir görev gerçekleştiriyorsa ve bu giysilerden biri eksikse “hayav mite bide şamayım” olarak adlandırılır. Bir kişi eğer “hayav mita bide adam” ise cezası Sanhedrin tarafından verilir ve yerine getirilir. “Hayav mita bide şamayım” kararı sadece ve sadece Tanrı’ya bırakır. Tanrı iradesinin yerine gelmesini bekler.

Sefer Ahinuh Tora’nın bu özel kıyafetler konusundaki katılığının açıklamasını vermeye çalışır. Sefer Ahinuh’a göre bu kıyafetler Kohen’e eşsiz statüsünü, Bet Amikdaş’ta Tanrı’nın hizmetinde olmanın seçkinliğini hatırlatır.  Doğal olarak Kohen’in bu kadar odaklanmadığı, motivasyonsuz hissettiği, yapması gereken işi yapmak için "havasında olmadığı" günler olacaktır. Bu kıyafetleri giydiğinde onun anlayışını etkileyebilir. Bu onun kendi öneminin, rolünün öneminin, taşıdığı büyük sorumluluğun farkına varmasını sağlar.       

Motivasyon: Sefer Ahinuh’un bu açıklamalarının altında zihniyetimizin eylemlerimizden etkilendiği yönündeki genel prensip yatmaktadır.   Eğer bir şeyi yapacak ruh halinde değilsek, en iyi çözüm başlamak ve ilk adımları atmaktır.   Eğer değişim konusunda yetersiz hissediyorsak, kendimizi sıkışmış hissediyorsak en iyi tavsiye harekete geçmek, hayatımızda küçük bir değişiklik yapmaktır.   Kendimizin Tanrı’ya bağlılığı konusunda bir soru işareti hissetsek mitsvayı yerine getirmek için motivasyonsuz kalsak bile, bir şeyler yapmaya, bir dua etmeye, bir derse katılmaya, bir mitsva yapmaya çalışmalıyız. Bu bizde olumlu bir etki yaratmaya başlayacaktır. Çünkü bu amaçla hem ruh halimizi hem tutumumuzu hem de zihniyetimizi değiştirmiş olacağız.

Saygınlık: Bigde Kehuna kavramı her birimizi başka bir açıdan da doğrudan ilgilendiriyor.   Gemara, Rabi Yohanan'ın kıyafetlerinden  "bana onur veren şeyler" olarak söz ettiğini öğretir.   İnsanın giyimi ona saygınlık ve itibar kazandırır.   Eski, yıpranmış bir tişört giyip terliklerimizle dolaştığımızda, kendimizi şık, resmi kıyafetler giydiğimiz zamanki kadar ciddiye almayız. Kohanim  gibi hepimizin yapacak bir işi var. Her birimiz Tanrı’ya kendi potansiyelimiz ölçüsünde hizmet etmek zorundayız. Bundan dolayı da Kohanim  gibi bizim de işimize uygun şekilde giyinmemiz gerekiyor. Saygın bir şekilde giyinirsek kendimizi ciddiye alma, önem ve değerimizin bilincinde olma ve işimizi yeteneğimizin en iyisiyle yapma olasılığımız çok daha yüksektir. Gerçekten de araştırmalar, işverenlerin işe alım sürecinde adayın kıyafetine ve görünümüne büyük önem verdiğini göstermiştir. Saygın bir şekilde giyinen bir kişinin işini iyi yapma olasılığı daha yüksektir.     Bu mesaj başka bir nedenden dolayı da önemlidir.

Pek çok insan etrafındaki insanlardan, eşlerinden, çocuklarından, akranlarından saygı görmediklerini düşünür.   Saygı kazanmak için yapabileceğimiz en önemli şey, kendimizi saygı ve itibarla taşımaktır.   Kambur duran, evde eski, yıpranmış kıyafetlerle dolaşan, ağırbaşlı bir şekilde konuşmayan bir ebeveyne evdeki çocuğun saygı duyması pek olası değildir.   Kendimizi onurlu bir şekilde taşıdığımızda, bu kendi değer ve saygı duygumuzu artıracak diğer insanların saygısını davet edecektir.   Saygı görmediğimizden şikayet etmek yerine öncelikle kendimize saygı duymaya başlamalıyız; bu da onurlu bir şekilde giyinmek, konuşmak ve hareket etmekle başlar.   

Purim’e bakış: Yaklaşan Purim bayramı nedeniyle artık yavaş yavaş bu bayramdan söz etmek ihtiyacını hissetmeye başlıyoruz.  Megilat Ester’de Tanrı’nın isminin hiç geçmediğini hatırlatarak söze başlamak isteriz.  Megila'da  anlatılan hikayenin tesadüfi olması ve olayların sanki Tanrı orada değilmiş gibi tesadüfen ortaya çıkması nedeniyle, O'nun İsminin belirtilmemesi tesadüfi değildir.  Gerçekte Tanrı tüm olayları düzenler. Perde arkasında hareket ederek, tabiri caizse, sahne gerisinde Yahudi toplumunun kurtuluşunu hazırlar.  Pek çok bilge bu noktayı netleştirmek için Megilla'nın Tanrı’ya bir takım incelikli imalarda bulunduğunu, O'nun yol boyunca her adımda, göze çarpmadan da olsa orada olduğunu gösterdiğini belirtir.

Megila’nın ortalarında Ester kral ve Aman’ı vereceği ziyafete davet etmektedir. “Yavo ameleh veAman ayom el amişte aşer asiti lo – Kral ve Aman kral için hazırladığım ziyafete gelsinler.” Burada Aman’ın ziyafete katılımı ilk kez istenmektedir. “Yavo ameleh veAman” ifadesinin ilk harflerini birleştirdiğimizde Tanrı’nın merhamet çağrıştıran dört harfli İsmi ortaya çıkar. Rabiler neden Tanrı’nın İsmi’nin bu pasukta bu şekilde bulunduğunu ve ne ifade ettiğini anlamaya çalışırlar.

Rav Elimelech Biderman’a göre bu pasuk Yahudiler’in bulunduğu en düşük zamanı gösterir. Aman’ın kendilerini yok etme kararını öğrenen Yahudiler bir kez daha ümitsizliğin pençesine düşmüşlerdir.  Yahudiler, tek umutlarının içlerinden biri olarak sarayda bulunan Ester olduğunu anlarlar.  Ester, Ahaşveroş ve onların yok edilmesini isteyen Aman ile bir partide ziyafet düzenler. Yani   Ahaşveroş'tan Yahudileri kurtarmasını istemek yerine onunla ve Aman'la ziyafettedir. Yahudilerin son umudu o noktada kaybolmuş gibi görünmektedir. İşte tam o noktada pasuk bize Tanrı’nın merhamet içeren İsmi’nin varlığını hatırlatır.  Bu isim bizlerin an zor zamanlarda Tanrısal merhamet ve iyiliği hatırladığımız isimdir. Milletimizin en büyük vasıflarından biri umudunu korumak, hiçbir zaman ümitsizliğe kapılmamak, ufukta hiçbir umut ve çözüm göremediğimiz anlarda bile Tanrı’ya güvenmektir. Burada Megila'nın  en karanlık, en kasvetli anında Tanrı’yı görürüz.

Bene Yisrael Mısır'dan ayrıldığında Moşe, Yosef'in naaşını  İsrael topraklarına defnetmek amacıyla yanına alır. Yosef, en karanlık zamanlarda umudu korumanın niteliğini temsil eder.    Mısır'a köle olarak getirilip işlemediği bir suçtan dolayı hapse atıldığında bile umudunu hiç kaybetmez.  Emuna'yı korur, tüm çetin sınavlar boyunca güçlü ve kararlı kalır. Moşe Rabenu, Yosef'in naaşını yanında Mısır'dan çöle götürür. Çünkü zorlukların onu beklediğini bilincindedir.  Kendisinin ve Bene Yisrael'in  zor zamanlar geçireceğini bilerek Yosef'in dizginsiz umudunu ve inancını simgeleyen naaşlarını beraberinde çöle götürür.  

Yeniden canlanma: Purim'in hikayesi Yahudilerin hayatta kalmasından ziyade Yahudilerin yeniden canlanması demektir. Gemara, Purim mucizesinden sonra “kiymu aleem ma şekiblu kvar” durumunun gerçekleştiğini öğretir. Bene Yisrael Tora’yı kabul ettiklerini yeniden teyit ederler.   Aman’ın olumsuz girişimi onları uyandırır Tanrı ve Tora'ya olan bağlılıklarını güçlendirip yeniden canlandırır. 

Bu, her zaman milletimizin en önemli özelliklerinden biri olmuştur; zor zamanlarda kırılmak ve parçalanmak değil, bu zor dönemlerden daha güçlü ve Tanrı’ya daha bağlı olarak çıkmak geçmişten günümüze yaşadıklarımızda bellidir.   Özellikle işler zorlaştığında, Tanrı’yı bulduğumuz, O'na tutunduğumuz ve O'nun dünyayı yönettiğine ve olup biten her şeyi kontrol ettiğine olan inancımızdan umut ve cesaret aldığımız zamandır.

DİVRE TORA
Rav Selim Eskenazi

veAsita Mizbeah Miktar Ketoret (30,1)

Bir evvelki peraşada dikkatimizi çeken bir nokta, Tora Mişkan'daki Objelerin tarifini yaparken, aAron (Dolap), aŞulhan (Masa), aMenora, ve aMizbeah'tan bahsederken, Altından olan Mizbeah aPenimi, İçerideki Mizbeah'ı ismini hiç zikretmemektedir. Mizbah aZaav, yani Altından olan Mizbeah, bu haftanın peraşası Tetsave'de karşımıza çıkmaktadır. Peraşamızın sonunda, Mişkan'daki tüm Objelerin ve Koen'lere ait özel kıyafetlerin detaylı anlatımından sonra, ''Mizbeah Miktar Ketoret''in yapılması emri gelmiştir.

Bu nokta tabiki açıklama gerektirmektedir. Niye Mizbeah aKetoret'ın yapılmasının emri diğer tüm Mişkan Objelerinden ayrı olarak ve en sondadır?

Bilindiği gibi Bet aMikdaş İbadeti'nin merkezi, üzerinde tüm korbanların sunulduğu Büyük Mizbeah'tır, ''Temidin keSidran, uMusafin keİlhatan'', ''Günlük Düzende ve Eklentiler Kuralına Uygun Şekliyle''... Bu bizlere büyük bir temel prensip öğretmektedir. Tora'ya sahip olabilmek ancak onun üzerine aynı bir kurban gibi can pahasına uğraşıldığı zaman mümkündür. (Hahamlarımızın Talmud'da öğrettikleri gibi ''en aTora mitkayemet ella Mi şeMemit Atsmo Alea'') Maddiyat Dünyasının zevklerine dalarken değil...

Mişkan'daki vazgeçilmez objelerden biri olan ''Şulhan'', ''Masa'' da bu mesajı vermektedir. Yiyeceğin tüm yiyecekler kaşerut kurallarına uygun olmalıdır, bunun için kaşer olan ürünlere, kaşer olmayan ürünlere harcayacağından çok daha yüksek bir harcama yapmak zorunda kalsan bile...

Gene benzer şekilde Menora ve Menora'nın Kandilerinde yakılan Saf Yağ da Hohma'ya, Bilgeliğe atıfta bulunmaktadır. Raşi'nin de açıkladığı gibi Bilgeliğin Işığına sahip olmak için maddiyattan feragat etmek gerekir.

Bütün bunlardan sonra Mizbeah aKetoret'in yapılmasının emri gelmektedir. Bu Mizbeah'ta kurbanlar sunulmamaktadır, kurbanları satın almak için büyük harcamalar da yapılmamaktadır.

Sadece Mizbeah'tan çıkan Tütsü'nün kokusu tüm Bet aMikdaş'ı ve Yeruşalayim'i mest etmektedir.

İşte bu da bize çok muhteşem bir ders vermektedir.

Evet, Tanrı’nın İbadeti meşakkatli ve bir takım zorlukların olduğu bir Sistemdir. Fakat tüm bunlar, yolun başındadır, ama sonunda hem maddi hem manevi olağanüstü bir zevke dönüşmektedir. Tüm organlar kendiliğinden büyük bir şevkle ve kolaylıkla bu İbadeti yapmanın keyfini çıkarırlar. Sonunda kurbanlar yok, zorluklar yok, sadece Hoş ve Harika bir Hayat var, Zoar'da söylediği gibi: Hahamlarımız, Tora Öğrenimi, insanı güçsüz bırakır derken, bu sadece Öğrenimin Başlangıcı için geçerlidir, ama sonra tam tersine insana kuvvet vermektedir.

Ve yine bu sebeple Tora, Altından olan İçerideki Mizbeah aKetoret'i sonda emretmiştir. Çünkü, ancak Koen'in Kıyafetlerini ve İbadetin Kutsiyetini içeren tüm İbadet'ten sonra, kişi hedefe ulaşabilir: Saf Altından olanı, İçselliği inşa edebilir, Öyle bir içsellik ki hoş kokusu önce kendi ruhunu sonra etrafındakilerin ruhlarını mest etmektedir.

GÜNLÜK YAŞAMDAN
(Kaynak: Rabilerin öğretilerinden)
Rav İzak Peres

Ağzı ile söylemeden sadece düşünce olarak bağış yapacağını düşünecek olursa bu düşünce onu mecburiyet altına koyar mı?

RaMBaM’a göre tsedaka bir “neder” yani adak değildir. Ancak bunu Tanrı’ya karşı söyleme düşüncesinde olan kişi bunu ödemek zorunda kalabilir. Bu Rabiler arasında hala bir tartışma konusudur. Tsedaka söz ile ifade edilerek ve kalben düşünerek  verilir. Sadece kalben düşünce kişiyi yükümlülük altına sokmaz. Ancak tartışma konusu olduğu anımsanarak bu konuda hassas davranmak ve tsedaka niyetini her zaman dile getirmek gerekir.

DEĞERLERİMİZ
Rav İsak Alaluf

Birçoğumuz bir tsadiğin neden sıkıntı çektiğini, bir raşa’nın ise iyi durumda olduğunu sorgularız.  Gemara’da yer alan “Tsadik vera lo, raşa vetov lo” şeklindeki bu çelişki hep aklımızdadır.

Aslında hayat matematik gibi ideal eşitliklerden oluşmaz. Bazen adil değil gibi görünür. Başkalarına yardım etmek için kendi evlerini ve yurtlarını bırakıp gerçekten tsadik bir hayat süren başkalarına mitsva yaptırmak uğruna uzak diyarlara giden tsadikler bazen bir kazada hayatlarını kaybedebilirler. 

Birçok insan Tora kurallarına göre yaşadığı halde istediklerini elde edemediğinden şikayetçidir. Yeteri kadar maddi gücü olmadığı, henüz evlenemediği, çocuklarının diğerlerinin çocukları gibi yetişmediği gibi insanca ancak sorgulayan ifadeler kullanabilir. İşte ataların büyüklüğü Tanrı’yı sorgulamamasından ve yaşadığı her şeyi kabullenmesinden kaynaklanmaktadır. Atalar içinde en fazla sıkıntı çeken Yaakov’dur. Yaakov sıkıntıyı hep beraberinde taşımıştır. Hep karanlık günler ona eşlik ettiğinden Arvit duasını getirmiştir. Yaakov örneğine yakından bakalım:

Yaakov altmış üç yaşında baba evini kaçar gibi terk ettiğinde Esav zaten evlidir ve neredeyse üçüncü eşini almak için Yişmael’e gitmektedir. Yaakov eşini bulmaya gitmeden on dört sene boyunca eğitimini sürdürür ve ancak seksen dört yaşında evliliğini yapar. Yapmasına yapar ama evlendiği kişi uğruna yedi yıl çalıştığı Rahel değildir. Bir hafta sonra ona kavuşur ama onun bedelini yedi yıl çalışarak öder. Rabiler ilk yedi yılda mükemmel bir çalışma örneği gösteren Yaakov’un ikinci yedi yılda da aynı şekilde çalıştığını söylerler. Halbuki onun bu ikinci yedi yıllık süre Lavan tarafından planlanan bir oyunun sonucudur. Yaakov için burada Tanrı tarafından verilen karar önemlidir. Lavan sadece bir aracıdır. Eğer Tanrı bunları yaşamasını istediyse bunları yaşayacaktır. Bu “emuna” dediğimiz inancın vücuda gelmesidir. Yaakov hataları olsa da mükemmel bir tsadiktir. Sıkıntıları olduğu gibi güçlü bir emuna sahibidir. Diğer tarafta Esav’ın sahip oldukları Yaakov’un gözü önündedir ve bu Yaakov için daha da zor bir testtir. Tora yolunda gitmeyenlerin sahip oldukları rahat yaşamın Tora yolunda ilerleyip de sıkıntı içinde olanların gözü önünde cereyan ettiği gibi. Yaakov burada da sorgulamamıştır. Gerçek bir tsadik Tanrısal yargıyı sorgulamaz ama kabullenir. 

HAFTANIN SÖZÜ

İsrael toplumu takvimlerini aya göre ayarlar, çünkü onlar dünyanın ayıdır. (Zohar)