22 ŞEVAT

Peraşa Özeti
[www.chabad.org]
(Şemot 21:1-24:18)

Sinay'daki tecrübenin ardından Tanrı Yisrael Ulusu için bir dizi kanun verir. Bunlar arasında, Yahudi köleler; cinayet, adam kaçırma, saldırı ve hırsızlık konularındaki cezalar; zarar ve tazminatları konu alan medeni kanunlar; borçlanma kuralları; dört çeşit emanetçi ve mahkemelerde adaletin yerine getirilmesi için gereken kurallar vardır. 

Peraşa ayrıca yabancılara karşı yanlış davranmamak, yıl içindeki bayramlar, Yeruşalayim'deki Bet-Amikdaş'a getirilmesi gereken tarımsal bağışlar, et ve sütün birlikte pişirilmesi yasağı ve dua konularına değinir. Böylece Mişpatim peraşası, 23 "yap", 30 "yapma" şeklinde olmak üzere, toplam 53 mitsva içerir. 

Tanrı Bene-Yisrael'i Erets-Yisrael'e getireceğine söz verir ve buranın sakinlerinin putperest uygulamalarından etkilenmemeleri konusunda uyarır. Bene-Yisrael, Tanrı'nın emrettiği her şeyi "yapacaklarını ve dinleyeceklerini" beyan ederler. Moşe Rabenu, Yisrael kampının sorumluluğunu Aaron ve Hur'a bırakarak Sinay dağına çıkar ve Tanrı'dan Tora'yı almak üzere orada kırk gün kırk gece kalır.

Mİ-DRAŞ YİTSHAK
Rav İsak Alaluf

ZORLUKLARLA BAŞA ÇIKMAK

Hangi takımı tutuyorsun? Klasik bir hikaye ile başlayalım. Hasidik bir Rebbe ile tanışmasını isteyen bir baba oğlunun Bar Mitsva törenine Rebbe’yi davet eder. Rebbe’den dini sorular beklerken çocuk hangi takımı tuttuğu sorusu ile karşılaşır. Rebbe devam ederek son zamanlarda tuttuğu takımın maçına gidip gitmediğini sorar. Cevap olumludur. Çocuk oyunun keyifli olmadığını ve takımın farklı yenildiğini anlatır. Oyunun sonuna doğru bu yenilgiyi daha fazla görmek istemeyen çocuk gittiğini söyler. Rebbe oyuncuların gidip gitmediğini sorunca çocuk “onlar orada sonuna kadar kalmak zorunda” cevabını verir. Çocuk ben sadece o takımın hayranı olduğunu ve istediği zaman ayrılabileceğini dile getirir.

Evet çocuklarımız Bar Mitsva ve Bat Mitsva yapıyorlar. Bunun anlamını bilip bilmedikleri konusunda hala çok emin değiliz çünkü sanırım daha anne babalar bu olgunun ne anlama geldiğinden bihaberler. Bu olgu oyun kötü gitse bile artık ayrılmanın söz konusu olamayacağı anlamına gelmektedir.

Sporla ilgilenen herkes her maçın mutlak galibiyetle sonuçlanmayacağını bilir. Ağır bir yenilgi alsa bile sahayı terk etme şansları yoktur. Eğer bizler Yahudi toplumunun bir üyesi isek ve bu katılımı kutluyorsak canımız istediği zaman bundan ayrılmamız mümkün değildir. Zor da olsa devam etmek, karmaşık da olsa sürdürmek zorunda olduğumuzu aklımızdan çıkarmamak gerekir.

Zorluklarla başa çıkabilmek: Sinay dağının muhteşem deneyimi aktarılırken Tora birden bire yargı, hukuki anlaşmazlık ve ceza hukuku konuları ile bu anlatıma ara vermektedir. Bu anlatım beraberinde karmakarışık kuralları da getirir. Peraşamız hırsızlık, zarar verme, kazara cinayet, insanlar arasında çıkan kavgalar, ebeveynlerine fiziksel saldırıda bulunan kişiler, ödünç alınan veya izlemesi istenip kaybolan eşyalar ve mücadele eden düşmanına yardım etme ile ilgili kanunları işlemektedir.  Bu kanun dizisi neden Matan Tora'nın heyecan verici, anlatımını kesintiye uğratır.

Bene Yisrael Tora’yı almaya hazırlandıklarında mükemmel konuma gelmişlerdir. Fiziksel hastalıklar tamamen iyileşmiş, halkın içinde birbiriyle sıkıntısı olan kimse kalmamıştır. Manevi kirlilikten tamamen arınan Bene Yisrael tam bir mükemmellik göstermektedirler. İşte Tanrı Bene Yisrael’e bu kanunları da anlatarak önemli bir mesaj vermek ister.  Tora'nın sadece mükemmel durumda değil aynı zamanda kusurlu durumda da bağlayıcıdır.    Tora, hayatlarımız çok karmaşık ve zorlaştığında bile hayatımızı yönetir.  Talihsiz durumlarda, insanlar kavga ettiğinde, mallara zarar verildiğinde, çocukların ebeveynlerine karşı ayaklandığında, işler çok ters gittiğinde bile Tora bize yol gösterir.

Hayatımız her zaman mükemmel değildir. Bazılarımız tıbbi sıkıntılarla ilgilenirken, kiminin evliliğinde veya çocuklarında sorunlar vardır. Bazılarımız maddi sıkıntı çekerken bazılarımız da aile veya iş ilişkilerinde sıkıntılar yaşarız. Bazılarımız da bu problemlerin birçoğu ile aynı anda baş etmek zorunda kalırız. İşte Mişpatim peraşasının bir anda muhteşem anlatıma müdahil olmasının anlamı budur. Yaşamın zorlukları Tora yaşamının da ayrılmaz bir parçasıdır. Tora sadece her şey yolunda iken uygulanmaz. Zorlukların üstesinden gelmek ve büyümek için de Tora çok iyi bir yol göstericidir. Böylelikle oyundan çıkmadan oyunu sonuna kadar oynayabilmek için bizlere güç verir.

Yahudi için umutsuzluğa kapılmak yanlış bir davranıştır. Tanrı bize bu zorluğu göndermişse mutlaka bu zorluğun üstesinden gelebileceğimizi de bilmektedir. Dünyanın en seçkin takımının oyuncuları olarak her maçı kazanmanın mümkün olmadığının farkındayız. Ancak önemli olan maça çıkmak ve maçı en iyi şekliyle sonuna kadar aynı azim ve heyecanla götürebilmektir.

DİVRE TORA
Rav İzak Peres

DÜRÜSTLÜK

Bazıları, Yahudi hukukunun esas olarak On Emir’den ibaret olduğunu düşünebilir. Ancak bu bir yanılgıdır.
On Emir, tüm yasaların temelini oluştururken, aynı zamanda Yahudi toplumunu güçlendirmek için tasarlanmış birçok diğer yasanın da temelidir. Bu yasalar arasında mişpatim adı verilen bir kategori vardır.

Mişpatim, toplumun ahlaki yapısını koruyan medeni yasalardır. İnsanlar arasındaki ilişkileri düzenlemeye yardımcı olur, doğruluğu, samimiyeti ve iyiliği teşvik ederken ahlaksızlık ve sahtekârlığı kınar. Mitzvot Ben Adam Lehavero (İnsan ile Arkadaşı Arasındaki Mitzvot) kavramını vurgular. Günlük olarak Tora öğrenen, içtenlikle dua eden ve yalnızca kaşer gıdalar tüketen bir kişi, eğer ticarette dürüst olmaz veya başkalarına saygıyla davranmazsa, Yahudiliğinde eksiklik var demektir.

Rabbi Şimon ben Şetah, insanlarla ve Tanrı ile olan ilişkilerinde samimi bir Yahudi olmayı amaçlayanlar için çok güzel bir örnek sergilemiştir.

Rabbi Şimon ben Şetah seyahatleri için bir eşeğe ihtiyacı olduğundan, bir Arap’tan bir eşek satın alır. O sırada ne o ne de Arap, eşeğin eyerinde küçük bir paket taşıdığını fark eder. Bir süre sonra, Rabbi Şimon ben Şetah’ın öğrencilerinden biri paketi bulur ve açar. İçindekileri görünce şaşkına döner.

“Bu bir elmas, Rebbe!” diye bağırır.
“Mükemmel bir elmas! Çok büyük bir değeri olmalı. Onu satarsanız bir daha asla maddi sıkıntı çekmezsiniz. Kazandığınız parayla yapabileceğiniz tüm Mitsvaları hayal edin!”

Rabbi Şimon ben Şetah başını iki yana sallar. “Bu parayla birçok Mitsva yapabilirim, bu doğru. Ama bana ait olmayan bir mülkü saklayarak kazanacağım günahı silemem. Hayır, elması gerçek sahibi olan Arap’a geri vereceğim.”

“Ama Rebbe,” diye itiraz eder öğrenci, “Neden elması saklamıyorsunuz? Arap onun kaybolduğunu asla bilmeyecek!”

“Belki bilmeyecek. Ama ne Tanrı yaptığımı bilecek. Elması ben kazanmadım, dolayısıyla benim değil. Eğer bir kişi iyi bir Yahudi olduğunu iddia ediyorsa, her zaman dürüst olmalıdır.”

Rabbi Şimon ben Şetah sözünde durur ve elması şaşkın Arap’a geri verir.

Arap hayretler içinde, “Kimsenin bu kadar dürüst olabileceğine inanamıyorum,” der.
“Yahudilerin gerçekten harika yasaları olmalı. Rabbi Şimon ben Şetah’ın Tanrısı mübarek olsun!” (Yeruşalmi Bava Metziah, Perek 2; Choshen Mishpat 266).

Rabbi Şimon ben Şetah’ın Mişpatim’e sıkı sıkıya bağlı kalması, büyük bir Kidduş Hashem (Tanrı’nın adını yüceltmek) oluşturdu ve herkesin Tanrı’nın tüm Mitsvalarını aynı coşkuyla yerine getirmesi gerektiğini hatırlattı.

GÜNLÜK YAŞAMDAN
(Kaynak: Rabilerin öğretilerinden)
Rav İzak Peres

Gözleri görmeyen bir kişi Sefertora okunurken “aliyat aTora” yapar mı?

Rabi Hayim Palaçi “Sefer Hayim” adlı eserinin 11. Bölümünde gözleri görmeyen kişinin de “aliyat “aTora” yapabileceği konusunda görüş bildirir. Bu görüş Şulhan Aruh ile uyuşmasa dahi birçok topluluk Rabi Palaçi’nin görüşünü izler.

DEĞERLERİMİZ
Rav İsak Alaluf

Umut ve iyimserlik duygusu bizi günümüzdeki bir dizi zorluğun arasında görevimizi yapmaya motive eden çok önemli bir değerdir. İbranicede Tikva dediğimiz “umut” TaNaH içinde oldukça fazla işlenen bir kavram olarak karşımıza çıkar. Birçok yerden bağlantı kurabileceğimiz bu değeri işlerken “yeuş” olarak bilinen umutsuzluk kavramına da değinerek bunun sakıncalarına bakacağız. Hazır bu sözcüğe odaklanmışken Naftali Herz İmber’in kaleme aldığı ve 1882 yılında yayımladığı “Barkay – sabah yıldızı”   adlı eserinde yer alan “Hatikva” şiirinden de söz etmeden geçmemeyi uygun bulduk.

HAFTANIN SÖZÜ

“Bir adamın diğerini görmediği” bir karanlıktan daha büyük bir karanlık yoktur; bir kişi diğerinin ihtiyaçlarının farkında olmaz. Bu olduğunda, kişi kişisel gelişiminde de engellenir “ve kimse yerinden kalkmaz.” (Hiduşe Arim)