|
Rabi Meir şöyle der:
Tora’yı artniyetsiz olarak, sırf “Tora öğrenme” adına
öğrenen kişi, çok şeyi hak eder. Sadece bu da değil; tüm evrenin
yaratılışı sadece o kişi için gerçekleşmişse bile buna değer!
Böyle bir kişi 'Arkadaş' ve 'sevgili kulu' sıfatlarına nail
olur. O Tanrı'yı, Tanrı'nın yarattığı kulları sever, Tanrı'yı ve
insanları memnun eder. (Tora) O kişiye tevazu ve korku (Tanrı
korkusu) kıyafeti giydirir; bunlar o kişiyi dürüst, sadık, doğru
ve güvenilir bir hale getirir. Onu günahtan uzaklaştırır ve
gerçek değerlerin yanına yaklaştırır. Herkes, o kişinin
öğütlerinden ve bilgeliğinden, anlayışından ve gücünden
yararlanır. Belirtildiği gibi; "Öğüt ve sağlam karar bana
özgüdür. Akıl ve güç kaynağı Benim". [Tora] Ona krallık,
hakimiyet ve kanunu anlama gücü verir. Tora'nın sırları ona
açıklanır ve kendisi gürleyen bir pınara, akıntısı-suları
kesilmeyen bir nehire benzer. Tora, ona alçakgönüllü, sabırlı ve
karşısındakine karşı bağışlayıcı olmayı öğretir ve onu dünyadaki
her şeyden daha fazla yüceltir.
BİLŞON AMİŞNA... MİŞNA'NIN DİLİYLE ...
Mişna'yı öğreten Rabi'lere "tanaim" denir. Öğretilerinin çoğu
Rabbi Yeuda Anasi tarafından mişnada toplanmıştır. Ama Rabi
Yeuda öğretilerin hepsini mişnaya dahil etmemiştir.Çoğu daha
sonra 'Barayta' adı verilen başka koleksiyonlarda toplanmıştır.
Bu koleksiyonlardan bir tanesi Kala Rabati'dir. Ve Pirke Avot'un
6.Bölümü, Kala Rabati'nin 8.Bölümüdür. Bu yüzden bu bölüm Rabi
Yeuda tarafından mişnaya dahil edilmemesine rağmen, tanaimden
dersler içerdiğinden mişnanın lisanı olarak sayılır.
Başlangıçta Pirke Avot kitabı sadece 5 bölümden oluşmaktaydı.
Mişnalar yazıldıktan asırlar sonra, insanlar Pirke Avot'u
çalışmaya ve Pesah'la Şavuot arasındaki beş haftada birbirlerine
anlatmaya başladılar. Her bölüm o haftanın şabat gününde
anlatılırdı. Altıncı şabatta ise Tora öğrenmenin öneminin
tartışıldığı Kala Rabati'nin 8.bölümü çalışılırdı. Bu sebepten
dolayı Şavuot'tan önceki Şabat'ta, Tora’nın Sinay dağında
alınmasına bir hafta kala, çalışılması uygun bir bölümdü. Bir
süre sonra matbaacılar bu bölümü Pirke Avot kitabının sonuna
basmaya başladılar ve böylece Pirke Avot'un 6.Bölümü olarak
bilinmeye başlandı.
ZOHE LİDVARİM ARBE... ÇOK ŞEYİ HAK EDER.
Tora'yı düzenli bir programla çalışan kişi, kendisine
listeleyemeyeceği kadar çok fayda sağlamış olur. Bu nedenle
Tanna bu mişnada sadece birkaçını sıralamıştır, ama bizim çok
daha fazla yararı olduğunu bilmemiz için 'devarim arbe-çok şey'
kelimelerini kullanmıştır.
En önemli sevgi ....
Bir Yahudi'nin Yahudi milleti için yapacağı en önemli hizmet
Tora öğrenmek ve öğrendiklerini diğerleri ile paylaşmaktır.
Tora'nın kendisi, yaşamak için gereken kan ve Tora alimleri ise
kalbin kendisidir. Tora öğreten Rabilerimiz kişilere ne kadar
manevi kan enjekte pompalarlarsa Yahudi milletinin ruh sağlığı o
kadar problemsiz olur. Bu nedenle Yahudi miletinin her ferdinin
heyecanı ve içtenliği ile birlikte Tora öğrenimine zaman
ayrılmalıdır. Bu sayede aramızdaki sevgi bağı kopamaz hale
gelecektir.
NİKRA REA AUV...'ARKADAŞ' VE 'SEVGİLİ KUL' SIFATLARINA NAİL
OLUR.
Tora'yı, Tanrı istediği için çalışan kişi Mişna'nın belirttiği
üzere Tanrı gözünde hem arkadaş hem de sevgi kul mertebesine
erişir. Bu iki ayrı terim ile çağırılmasının nedenini Teilim ve
Mişle'de belirtilen sözlere bağdaştırabiliriz. Teilim'de
(139:17) belirtildiği gibi; "Hakkımdaki düşüncelerin ne değerli
" (arkadaş olarak) ve Mişle'de (8:17) yazıldığı gibi; " beni
sevenleri ben de severim." (sevgili kul olarak )
Rabilerimiz Rea kelimesini ortak olarak açıklarlar. Buna göre
saf düşüncelerle ile Tanrı'nın isteği doğrultusunda Tora öğrenen
kişi bu dünyanın devam etmesine bir bakıma yardımcı olma
konusunda önemli bir rol oynar. Bu durumda onun Ortağı Yüce
Tanrı bu doğru hareketinden dolayı tüm dünyaya gıda tedarik
etmeye devam eder. Kral Şelomo'nun öğrettiği gibi; " Tsadik
Yesod Olam- Doğru insan dünyanın temelidir. " Tora'yı
öğrenmekle,
Tanrı'nın sevgili kulu mertebesine gelmekle Tanrı'nın
ortaklığını elde eder ve bu sayede tüm insanlığın
devam etmesine yardımcı olur.
OEV ET AMAKOM ...TANRI'YI SEVER...
Burada Mişna'nın bahsettiği kişi Tanrı'nın dediklerini yapan ve
tüm kalbi ile Tora'sını öğrenendir. Midraş Şemuel'e göre bu
Mişna'nın öğretisi Mişna'nın başında dile getirilen “Tora’yı
artniyetsiz olarak, sırf “Tora öğrenme” adına öğrenen kişi, çok
şeyi hak eder” düşüncesi ile bağlantılıdır. O kişi Tanrı ile o
kadar yakın bir ilişki kurmuştur ki Tanrı onu arkadaşı ve sevgi
kulu olarak görür. Bu mertebeye gelen kişi Tanrı'yı da zaten
sevecektir.
Kabala'ya göre iyiliklerin en büyüğü olan Tanrı, iyiliğini
başkalarını verebilmek için bu dünyayı yarattı. Buna göre
Tanrı'nın kudretli kelimelerini öğrenen kişi bu sonsuz iyiliği
dünyaya yansıtır. Bu iyiliğin dünyaya yansıması sonucu kişi
iyiliğin ana kaynağı olan Tanrı'yı sonsuz bir şekilde sever.
OEV ET ABERİYOT... TANRI'NIN YARATTIĞI KULLARI SEVER....
Tora'yı Tanrı'nın isteğinden dolayı öğrenen kişi Tanrı'nın
yarattığı tüm canlıları sevmesi gerekliliğini hisseder. Zaten
gerek Tanrı'ya, gerekse de insana yönelik sevgi nedeni ile
yaptığı davranışlar ve iyilikler bu dünyanın devamı sağlar.
İNSANI SEV. YARATANDAN DOLAYI
MESAMEAH ET AMAKOM, MESAMEAH ET ABERİYOT...TANRI'YI VE İNSANLARI
MEMNUN EDER...
Gerek örnek olarak veya gerekse de çeşitli aktivitelerle
başkasını Tora'ya yaklaştıran kişi Tanrı'yı memnun eder.
Tora'nın güzelliğini ve pozitifliğini onlara tanıtmakla onları
da aynı paralellikte memnun eder ve onların minnettarlığını
kazanır.
UMALBAŞTO ANAVA VEYİRA... (TORA) O KİŞİYE TEVAZU VE KORKU
(TANRI KORKUSU) KIYAFETİ GİYDİRİR.
Yahudilik insanın kişisel gelişimini sağlayan bir yaşam
kılavuzudur. Bu gelişimini sağlayan ana prensipler Tanrı'nın
kudretli kelimeleri olan Tora'da toplanmıştır. Kişisel
gelişimimizde karakterler olarak mütevazi olmak Yahudiğin en
fazla üzerinde durduğu konulardan biridir. Tora’yı Tanrı isteği
nedeni ile öğrenmeye çalışan kişi alçakgönüllü olma yolunda
büyük bir yol almış olur.
Başlangıçta zor...
Yahudiliği bir mikveye banzetebiliriz. İçine ilk girildiğinde
sıcaktır ve havuzun içine girdikçe suyun sıcaklığı diplerde çok
fazlası hissedilir ve içine girmekte zorlanırız. Ama tamamen
girdikten sonra sahip olduğu haz manevi huzur tartışılmaz ve
belkide o güzel duyguları kelimelerle bile ifade etmekte
zorlanırız. Yahudilik de buna benzer.
TSADİK – HASİD... DÜRÜST-SADIK…
Tsadikle hasid arasındaki fark şudur: Tsadik alahayı tamamen
takip eder. Hiçbir zaman hiçbir şeyi yanlış yapmamak ve
mitsvaları yerine getirme konusunda çok dikkatlidir. Ama hasid
daha da ileri gider, alahanın yap dediği şeylerden daha
fazlasını yapar. Bu farkı bir örnekle daha iyi anlayabiliriz:
Reuven ve Şimon iki sınıf arkadaşıdır. İkisi de iyi birer
öğrencidir. Okul başladığı zaman Rabileri onlara yazılı
ödevlerini bitirdikten sonra her gece en az 20 dakikalarını
mişnaları tekrar gözden geçirmeye ayırmalarını söyler. Her gece
Reuven ödevlerini bitirir bitirmez, mişnalarını çıkarır ve tam
20 dakika çalışır. Ne eksik, ne de fazla. Şimon da ödevlerini
bitirdikten sonra mişnaları çalışır. Ama bazen 20, bazen 30
dakika hatta bazen de bir saat boyunca. Arkadaşları bir soruları
olursa ona danışabileceklerini bilirler.
Reuven de, Şimon da iyi öğrencidirler. İkisi de mişnaları
bilirler. Rabileri ikisini de övecektir. Ama birinin diğerinden
biraz fazlası vardır. Reuven Rabi'nin öğütlerini, talimatlarını
tam olarak yerine getirdiği gibi, tsadikler de alaha ne derse
tamamen onu uygular. Ama hasidler, Şimon gibi, alahanın
gerektirdiği şeylerden çok daha fazlasını yerine getirirler.
İkisi de iyi insanlardır. İkisi de ödüllerini Olam Aba'da
alacaktır. Ama biri diğerinden daha büyük bir hediyeyi hak
edecektir.Onun için Rabilerimiz alaha konusu hakkında bilgi
verirlerken fazladan bir şeyi yerine getirene "Tavo alav beraha
- Bunu yaptığından dolayı berahan artacaktır" deyimini
kullanırlar.
UMAHŞARTO LİYOT TSADİK HASİD YAŞAR VENEEMAN..
İNSANLARI DÜRÜST, SADIK, DOĞRU VE GÜVENİLİR BİR HALE GETİRİR.
Tora öğrenimi kişinin duygularını geliştirme ile birlikte o
kişiyi manevi olarak yükseltir. Tora öğrendikçe Tanrı'sına karşı
yerine getirmesi gereken mitsvaları kavramaya başlar ve
sonucunda "Tsadik" mitsvaları yerine getiren bir kişi olmaya
başlar. Bu mertebeye gelen kişi Tora'nın güzelliklerini gördükçe
Tanrı'ya olan vazifelerinde ona karşı olan sevgisinden dolayı
daha fazlasını yapmak isteyecek ve "Hasid" olma yolunda bir
mertebeye çıkacaktır. Böyle bir kişi insanlara yönelik
görevlerinde daha duyarlı olmasının gerekliliğini kavrayarak
"Yaşar " doğru bir kişi olarak kişisel ve etik gelişimi yolunda
önemli bir yol almaya başlar. Bütün bu mertebelerde ilerleyen
kişi zaten "Neeman" güvenilir bir kişi olabilecektir.
Kişisel gelişimimizde mükemmel olma yolunda Mişna'da bahsedilen
bu 4 özelliği yaşamın değişik alanlarına bağlayabiliriz. İnançta
tsadik - dürüstlük - hareket ve davranışlarda hasid-sadık
(istenmemesine rağmen kuralın ötesinde uygulama) - duygularda
yaşar -adil (tarafsız) - kelimelerinde neeman -güvenilir
olabilmek gerekir.
UMRAHAKTO MİN AHET UMKARAVTO LİDE ZEHUT.... ONU GÜNAHTAN
UZAKLAŞTIRIR VE GERÇEK DEĞERLERİN YANINA YAKLAŞTIRIR...
Tora fiziksel tehlikelerden bizleri korumaya çalıştığı gibi
manevi tehlikelere karşı da birebir panzehiridir. Mişna'da
belirtiği gibi Tora kişiyi negatiflerden uzaklaştırırken
pozitife yaklaştırır.
Günahın yolu başlangıçta tatlı gibidir. Ama o yolun üzerinde
kişi ilerledikçe sonunda acı ile karşılaşır. Tora yolu ise
başlangıçta zor, anlaşılmaz karmakarışık gibidir. Ama o yolun
üzerinde ilerledikçe Tora'nın değerini anladıkça tatlı gibidir.
TANRI'NIN İLKELERİ (TORA) BALDAN, SÜZME PETEK BALINDAN
TATLIDIR. (TEİLİM 19:11)
VENEENİN MİMENU ETSA VETUŞİYA BİNA UGVURA.... HERKES , O KİŞİNİN
ÖĞÜTLERİNDEN VE BİLGELİĞİNDEN, ANLAYIŞINDAN VE GÜCÜNDEN
YARARLANIR.
Mişna'da belirtilen Tora sayesinde elde ettiğimiz dört tane
özelliğini yaşamın dört ayrı alanı ile bağdaştırabiliriz.
Tora'nın doğrultusunda aldığımız öğütler sayesinde günah ve hata
işlemekten kendimizi men etme, bilgeliğinden Tanrı ile olan
ilişkimizde gereken uygun motivasyonları elde etme, anlayışından
Mitsva'ların vermek istediği mesajlar sayesinde yaşamın gerçek
gayesini elde etme, gücünden bizleri kötü yola teşvik eden
eğilimlere hükmederek doğru yolu elde etme özelliklerini
Tora'nın kudretli kelimelerinden öğrenebiliriz.
ŞENEEMAR Lİ ETSA VETUŞİYA ANİ BİNA Lİ GEVURA .... BELİRTİLDİĞİ
GİBİ; "ÖĞÜT VE SAĞLAM KARAR BANA ÖZGÜDÜR. AKIL VE GÜÇ KAYNAĞI
BENİM..."
Bu söz Kral Şelomo'nun Miişle kitabında (8:14) belirtilmiştir.
Kendisinin burada bahsettiği öğüt-sağlam karar-akıl ve güç
kaynağının toplandığı yer elbette ki Tanrı’nın, Yahudi milletine
hediye ettiği Tora'nın kendisindedir.
VENOTENET LO MALHUT UMEMŞALA..... [TORA] ONA KRALLIK,
HAKİMİYET VE KANUNU ANLAMA GÜCÜ VERİR.
Tora kanunlara ışık tuttuğu gibi ahlak konularında da yol
gösteren en büyük güçtür. Mişle'de belirtildiği üzere "krallar
sayemde (Tora) hüküm sürer.(8:15)" Mişna'dan da anlaşıldığı gibi
her şeyin üstünde olan Torasız bir yaşam düşünülemez.
VENAASE KEMAYAN AMİTGABER UHNAAR ŞEENO POSEK...KENDİSİ
GÜRLEYEN BİR PINARA , AKINTISI-SULARI KESİLMEYEN BİR NEHİRE
BENZER.
Şelale, nehire nazaran az miktarda tatlı ve taze suların aktığı
yerdir. Nehir suları ise yağmur suları ile birlikte pınara
nazaran daha bayat bir suya sahiptir. Tora'yı gerektiği gibi
öğrenen ve mesajları gerektiği gibi kavrayan kişi gerek nehirin
gerekse de şelalenin avantajlarını elde etmiş gibidir. Sahip
olduğu Tora ona hem tatlı ve hem de bereketli gelecektir. Buna
paralel olarak sahip olduğu fikirler ve karakterleri pozitif
olarak gelişecektir.
Tora'yı öğrenen ve mesajı iyi kavrayan kişi gürleyen bir
şelaleyi nasıl bir engel akmasını kolay kolay engelleyemezse ve
nehirdeki su nasıl kolay kolay tükenmezse, insanı kötüye
yölendirmeye çalışan Yetser Ara kötü eğilimler de aynı şekilde
ona engel olamayacak ve manevi gelişiminde hiç bir duraklama
olmayacaktır.
UMGADALTO UMROMAMTO AL KOL AMAASİM...ONU DÜNYADAKİ HER ŞEYDEN
DAHA FAZLA YÜCELTİR.
Tora'yı yaşamına adapte eden kişi yalnızca Tora'yı öğrenme
saatlerinde veya dua etme sırasında kullanmaz. Yemek yediğinde,
bir şeyler içtiğinde, sabah kalkarken, akşam yatmadan önce ve iş
ve aile hayatında kısaca yaşamının her anında kullandığından
Tora onu dünyadaki her şeyden daha fazla yüceltir.
|
