|
ŞİVA DEVARİM BEGOLEM,
VEŞİVA BEHAHAM.... KÜLTÜRSÜZ KİŞİNİN VE BİLGE KİŞİNİN
YEDİŞER KARAKTERİSTİK ÖZELLİĞİ VARDIR.
Golem kelimesi işlenmemiş anlamını taşır. Burada, Tanrı’nın
verdiği eğitilmemiş zihni ve kişinin sahip olduğu nötr
potansiyel gücü geliştirmek için hiç bir çaba sarf etmemiş
kişiden bahsedilmektedir. Böyle bir kişi zihinsel, ahlaki ve
sosyal olarak gelişimi için gereken gayreti göstermemiştir.
Böyle bir insana bazı ahlaki konularda bilgi verilse bile,
gelişimini tam yapamadığından dolayı hiçbir zaman istediği
potansiyele ulaşamaz. Bu kişinin Mişna’da bahsedilen konular
hakkında eksikliği olacaktır.
HAHAM ENO MEDABER LİFNE Mİ ŞEGADOL
MİMENU BEHOHMA UVMİNYAN… BİLGE KİŞİ; KENDİSİNDEN DAHA
BİLGİLİ VE YAŞÇA DAHA BÜYÜK OLAN KİŞİLERDEN ÖNCE KONUŞMAYA
BAŞLAMAZ.
Senden yaşça daha büyük ve
daha fazla Tora bilgisine sahip olanın huzurunda saygılı olman
gerekir. Senelerin verdiği birikim ve deneyimden dolayı onun
yanında konuşulmaması gerekir.
Burada Mişna’da bahsedilen uvminyan “sayıca / yaşça” kelimesi
sahip olduğu öğrenci miktarı fazla olan anlamını da taşır.
Kişinin Tora bilgisinin artması sahip olduğu öğrenci miktarı ile
orantılıdır. Talmud’da (Taanit 7b) bahsedildiği gibi kişi
öğrencileri sayesinde bilgelik kazanır. Bu nedenle çok öğrenciye
sahip olana konuşmada öncelik verilmelidir.
ŞOEL BEİNYAN... UYGUN SORULAR SORAR
Öğrenme arzusu içinde olan öğrenci, öğretilen konu ile ilgili
sorular sorar. Bu sayede konuya konsantre olan öğretmen gereken
bilgiyi rahatlıkla verebilecektir. Konu dışında sorulan sorular,
öğretmenin kontsantrasyonunu bozar ve böylece öğrenci de konu
hakkında gereken verimi alamaz. Burada Mişna’mız tüm isteği ve
arzusu ile gerçeği öğrenmek ve zihinsel gelişimini sağlamak
isteyen kişiden bahsetmektedir. Bu konuya paralel bir özdeyiş şu
şekildedir. Şeelat haham hatsi teşuva. Akıllı insanın sorduğu
soru cevabın yarısıdır. Öğrenmek isteyen kişi, sorduğu soruları
bile düşünerek sorar. Tüm isteği soracağı sorudan bir şeyler
öğrenmek ve bilgilerine yeni bir bilgi eklemektir. Bu düşünce
ile sorulan soru verimli bir cevabın verilmesine ön ayak
olacaktır.
VEOMER AL RİŞON RİŞON, VEAL AHARON
AHARON.... BAŞTA SÖYLEYECEĞİNİ BAŞTA, SONDA SÖYLEYECEĞİNİ
SONDA SÖYLER....
Bilgili bir kişi, kendisine sorulan soru sırasına göre cevap
verir. Böylelikle oturmuş bir zihne sahip olduğunu gösterir.
Sorulan soruların sırasına göre cevap verilmesini Tanrı’dan
öğrenmekteyiz. Tanrı Moşe ile yaptığı ilk görüşmede Moşe, “Ben
kimim ki firavuna gideyim?” sorusunu sorduktan sonra “Ben kimim
ki Bene-Yisrael’i (Yisraeloğullarını) Mısır’dan çıkarayım?”
sorusunu sorar.
Tanrı Moşe’ye her zaman onun yanında olacağını belirttikten
sonra firavundan korkmaması gerektiğini belirtir. Moşe’nin
liderliğinde Yahudi milleti Mısır’dan çıktıktan üç ay sonra,
Sinay Dağı’nda Tora almaya layık olacaklarını dile getirerek
sorulan soruları sırasına göre cevap verir.
Eliezer, Avraam’ın oğlu Yitshak’a eş aramak için gittiği Aram
Naarayim’de kuyu başında tanıştığı Rivka’ya kimin kızı olduğunu
ve evinde yatabilecek bir yer olup olmadığını sorduğunda Rivka
da sorulara sırasıyla cevap vermiştir.
VEAL MA ŞELO ŞAMA OMER : LO
ŞAMATİ DUYMADIĞI BİRŞEY İÇİN ‘İŞİTMEDİM’ DER...
Bu Mişna’nın en basit açıklaması, insanın bilmediği bir konu
hakkında çekinmeden bu konu hakkında hiç bir bilgi duymadığını
ya da bilmediğini söylemesidir. Buna paralel olarak bilmediği
konular hakkında hiç konuşmaması en verimli olanıdır.
VEHİLUFEEN BEGOLEM...KÜLTÜRSÜZ
KİŞİNİN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İSE
DİĞERİNİN TAM TERSİDİR....
Mişna bilgili olan kişinin karakterinden detaylı olarak
bahsetmektedir. Bunun tersi olan bir kişi hakkında ise detaylı
bir açıklamada bulunulmamasının sebebi bu kadar olumsuz/negatif
sayılan kişiyi arzulamadığımızı biraz olsun öğretmek içindir.
Tora’da, Tanrı Noah’a kaşer olmayan hayvanlardan bahsettiğinde
doğrudan temea - kirli hayvan kelimesi kullanmak yerine aşer
enena teora-saf olmayan hayvan şeklinde dolaylı bir dil
kullanımını tercih etmiştir. Tora’nın tek kelime kullanmak
yerine ekstra kelimeler kullanmasının sebebi negatif olan bir
şeyi doğrudan söylemek yerine pozitif kelimelerle açıklamak
istemesidir. Burada olumsuz şeylerin doğrudan ifade edilmemesi
ve her şeyin olumlusunu düşünmemiz gerektiği öğretilmek
istenmektedir. Aynı şekilde Mişna’da da negatif olan kişinin tüm
karakterlerini teker teker açıklamak yerine, pozitif kişinin
karakterleri açıklandıktan sonra negatifin özellikleri ise tüm
bu saydığımız özelliklerin tersidir ifadesi kullanılmıştır. |
