|
ASARA DEVARİM ...
10 ŞEY ...
Tanrı dünyayı yarattığı zaman ileride olması gereken bazı
elementleri ve gelecekte olacak mucizeler için gereken alt
yapıyı tabiatın kuralıymış gibi sistemin içine yerleştirdi. 10
madde olarak kabul ettiğimiz bu elementler altı günlük yaratılış
sırasında Şabat başlamadan önce yaratıldılar.
Rambam’a göre bu elementler fiziki olarak yaratılmadı. Tabiatın
içinde, sistem olarak potansiyel bir güçle çalışabilecekleri
temel oluşturuldu. Tanrı, dünyanın yaratılışında her türlü
varlığı belli bir potansiyel güce sahip olabilecek bir şekilde
yarattı. Yaratılıştan itibaren temeli tabiatın sistemi içine
yerleşmiş olan bu elementler yaratılışın ilerki senelerinde
mucize olarak veya doğanın bir kanunu olarak ortaya çıktılar.
İşte Mişna’mızın öğrettiği, yaratılış ile birlikte ileride
ortaya çıkacak bu 10 elementin temelini Tanrı yaratılışın
altıncı gününde attı.
Sefer Amusar Mişna’yı şu şekilde açıklar: Tüm mucizeler,
peygamberlerimizin gerçekleştirdiği tüm mucizeler ve gelecekte
oluşacaklar Tanrı tarafından yaratılış ile birlikte planlandı.
Günü geldiğinde bu mucizeler peygamberler tarafından Tanrı
buyruğu ile gerçekleşir. Mişna neden özellikle yalnızca bu 10
elementten bahsetmekte ve bu 10 element Şabat başlamadan önce
yaratıldılar? Mişna’mızın özellikle bu 10 şaşılacak
elementlerden bahsetmesinin nedeni yaratılıştan farklı bir
özelliğe sahip olmasından dolayıdır. Altı günlük yaratılıştaki
her şeyin bir benzeri kopyası oluşabilecek bir özelliği ile
yaratıldı. .......aşer bara elo-im laasot - Tanrı o gün yapmak
için yarattı.- kelimeleri ile yaratılışta her şeyin “laasot” bir
benzerinin ilerde olabileceğini öğrenmekteyiz.
Tanrı her şeyin başlangıcıdır. İnsanoğlu yeni hiç bir şey
yaratamaz. Bizler Tanrı’nın yarattığı dünyaya devam ederiz.
Böylelikle insan yaratılan ve Tanrı ise Yaratan’dır. Bu 10
elementten bahsedilmesinin düşünce teması bize bunu
öğretmektedir.
Bu 10 elementin bir benzerinin olmaması, belli bir zaman, yer,
amaç için yaratıldığından ve farklı bir boyutta olduklarından
dolayı isimleri Mişna’da geçmektedir.
Altı günlük yaratılış sırasında Şabat başlamadan önce yaratılan
on şey bunlardır:
1.Toprağın ağzı.....Korah ve onunla beraber Moşe’ye isyan eden
kişileri yutan toprak (Bamidbar 16:28-35);
2. Kuyunun ağzı... (Bamidbar 21:16-20);
3. Eşeğin ağzı ....Bilam zamanında onunla konuşan eşeğin ağzı
(Bamidbar 22:28);
4. Gökkuşağı.... Noah zamanında tekrardan evrene tufan
getirmeyeceğine söz vermek amacıyla Tanrı’nın Noah’a gösterdiği
işaret (Bereşit 9:12-15);
5. Man ekmeği... (Şemot 16: 4-21)
6. Asa..... Moşe Rabenu’nun (Rabimiz) mucizeleri yapabilmek için
kullandığı asa
(Şemot 4:17); (Midraşa göre bu değnek yaratılıştan, Adam ve
Havva’dan Moşe’ye değin gelmiştir.)
7. Shamir... Bunlar küçük kurtlar olup büyük taşları yontmaya
çalışırlardı.
8. Harfler... (İbranice harfler)
9. Yazım şekilleri...
10. Tabletler...
Bazı Rabilerimiz üç ayrı şeyin Şabat’tan önce yaratıldığını
belirtirler. Zarar veren güçler, Moşe’nin mezarı ve Avraam
Avinu’nun (atamızın) oğlunu kurban etmesi istendiğinde oğlunun
yerine kestiği koç (Bereşit 22:13); Bazı Rabilere göre ilk maşa
da bu listenin içindedir.
Pİ AARETS... TOPRAĞIN AĞZI...
Korah, Datan, Aviram ve yanlarında bulunan kişiler Moşe’yi Tanrı
tarafından seçilmiş bir lider olarak kabul etmediklerini
belirttiler. Bunun üzerine Moşe şöyle dedi: “Eğer bu adamlar
herkes gibi doğal bir ölümle ölür, herkesin başına gelen bir
olayla karşılaşırlarsa, bilin ki beni Tanrı göndermemiştir. Ama
Tanrı yepyeni bir olay yaratırsa, yer yarılıp onları ve onlara
ait olan her şeyi yutarsa, ölüler diyarına diri diri inerlerse,
bu adamların Tanrı’ya saygısızlık ettiklerini anlayacaksınız.”
Moşe Rabenu konuşmasını bitirir bitirmez Korah, Datan ve
Aviram’ın altındaki yer yarıldı. Onları, ailelerini ve Korah’ın
adamlarıyla mallarını toprak yuttu. Sahip oldukları her şeyle
birlikte diri diri ölüler diyarına indiler. Yer onların üzerine
kapandı. (Bamidbar 16:28-35);
Topluluğun arasından yok oldular. Bütün bu olaylar bildiğimiz
normal bir depremden farklı bir boyutta toprağın açılması ve
bazı kişilerin toprak tarafından yutulmasıydı. Rambam’a göre
Cuma akşamının bitimine doğru toprağın açılması değil, o
toprağın potansiyel olarak açılma şekli sistem olarak
yaratılmıştı.
UFİ ABEER ... KUYUNUN AĞZI....
Kırk senelik çöl hayatı sırasında Yisraeloğulları’nın su
ihtiyaçlarının karşılanması gerekiyordu. Mucizevi bir şekilde
İlahi güç suyu tedarik ettirdi. Çölde yaptıkları seyahat
sırasında kuyu da onlarla birlikte dolaşırdı. Yisraeloğulları’na
çölde bahşedilen bu su, Aaron ve Moşe’nin kızkardeşleri Miryam
sayesinde hak edilmiştir.
Pİ AATON... EŞEĞİN
AĞZI...
Balak, Yisraeloğulları’nı yenilgiye uğratmak için Bilam’dan
onları lanetlemesini ister. Ama sonunda Bilam’ın eşeği yolda
giderken konuşmaya başlar. Bu mucizenin olmasının sebebi Bilam’a
ve onunla beraber tüm insanlığa verilmiş önemli bir derstir. O
da her şeyin kontrolünün Tanrı’nın elinde olduğudur. (Bamidbar
22:28);
VEAMAN.... MAN EKMEĞİ...
Kırk senelik çöl hayatında Yisraeloğulları’nın yiyeceğini
tedarik etmek için gökyüzünden man adını verdiğimiz yiyecek
yağdı. (Şemot 16: 4-21).
VEAŞAMİR ... ŞAMİR SOLUCANI ...
Bunlar küçük kurtlar olup büyük taşları yontmaya çalışırlardı.
Kral Şelomo tapınak yapılırken inşaat sırasında onları kullandı.
Ayrıca Şamir Koen Agadol’un göğsüne astığı levha falan de bence,
12 kabilenin isimlerini işlemek için yardımcı oldu.
VEAMİHTAV... YAZI ŞEKİLLERİ...
On Emir levhalarının üzerindeki harfler iki taraftan
görülmekteydi. Mucizevi bir şekilde özellikle sameh ve mem
harfleri destekleyici hiçbir unsur olmadan havada kaldı.
VEALUHOT... TABLETLER
Moşe’nin aldığı ilk On Emirin yazılı olduğu levhaların şekli ve
dört bir yandan levhaların okunabilmesi için gereken harflerin
işlenme şekli. Moşe’nin kırmış olduğu birinci On Emir levhaları
Aron’da (ahit sandığı) Bet-Amikdaş’ta saklanırdı.
AF AMAZİKİN ... ZARAR VEREN
GÜÇLER ...
Böyle olumsuz güçler, Tanrı’nın insanı yarattıktan sonra
oluşturduğu ve fiziksel bir forma sahip olmayan güçler olarak
bilinir. Bu güçler genelde Yetser Ara‘ya (kötü eğilime) bizi
sevk edecek araçlardır.
UKVURATO ŞEL MOŞE...
MOŞE’NİN MEZARI...
Her ne kadar Moşe Rabenu’nun gömüldüğü yer bilinmiyorsa bile
yaratılışın altıncı gününde onun gömüleceği yer tespit
edilmişti.
AF TSEVAT BİTSVAT AASUYA... İLK MAŞA
Demiri kaynatmak amacıyla ilk maşa yaratıldı. Demirin ısıtılması
ve tutulabilmesi için tutacağın olması gerekirdi. İşte bu
tutacak Tanrı tarafından yaratıldı. Bunun esas öğretisi her şeyi
yaratanın Tanrı olduğu, biz insanların ise bir şeyler
yaratmaktan öte yalnızca O’nun yarattığı dünyayı tekamül
ettiğimizdir. |
