PIRKE AVOT

ASARA NİSİM NAASU LAAVOTENU BEVET AMİKDAŞ...BET-AMİKDAŞ’TA ATALARIMIZ ADINA ON MUCİZE OLMUŞTUR...
Bet-Amikdaş’ta meydana gelen mucizeler Tanrı’nın Şehinası’nın (nurunun) Yahudiler arasında olduğunun işaretidir. Örneğin Talmud’un Yoma bölümünde belirtildiği gibi Bet-Amikdaş’ın batı bölümünde mevcut olan Menora ilk yanmasına rağmen ışığı en son olarak sönerdi. Bundan önceki Mişna’larda bahsedilen testlerin ve belaların listesinin ayrıntılı olarak Mişna’nın içinde yer almamasının nedeni, o konularla ilgili bilgilerin Tora’da detaylı olarak bulunmasıdır.
Kutsal Tapınak yaratılan evrenin küçük bir temel taşıdır. Bu nedenle Tapınak’ta oluşan her şey tabiat kanununun üstünde gerçekleştiğinden, bizler oluşan çeşitli olağanüstü olayları anlamakta zorluk çekebiliriz.

BET- AMİKDAŞ - Orjinal dünyaya dönüş...
Büyük düşünürlerimizden Rambam (Rabi Moşe Ben Maymon) şöyle der: “Tanrı altı günlük yaratılıştan sonra yeni bir yaratılış gerçekleştirmedi. Fakat buradan Tanrı’nın tabiatı bıraktığı anlamının çıkarılmaması gerekir. “Amehadeş betuvo behol yom tamid maase bereşit- Tanrı yaratılışı her gün yenilemektedir.” Tanrı yarattığı evrende her bir kişi ile ayrı ayrı ilgilenir, hepimizi yargılar ve üzerimizdeki etkinliğini hiç bir şekilde bırakmaz. Evrende yeni bir şey yaratmamakla birlikte, kaynağından bereketini ve ışığını bizlere yansıtmaya devam eder.”
Yisraeloğullarının çölde iken inşa ettikleri Tapınak’ta (Mişkan) mevcut olan masanın (şulhan) kenarında bulunan altın süslemeler ve sonraları inşa edilen Bet-Amikdaş (Kutsal Mabed) İsraeloğulları için zenginlik göstergesi idi. Bununla birlite, ilk insanın işlediği günahtan sonra Tanrı’nın insanoğluna yansıttığı ışığı insanların algılama gücü azaldı. Bet Amikdaş bu ışığı tekrardan algılamamızı sağlamıştır. Bundan dolayı Bet Amikdaş günahtan önceki evrenin, yaratılışın gerçek amacına dönüş halidir. O nedenle Kutsal Mabed barışın, tek Tanrı inancı fikrinin tüm insanlık tarafından kabul edilmesini sağlayacak bir mekan olmakla beraber Yahudi milleti için çok önemli bir yer olmuştur. Bet Amikdaş için belirtildiği gibi Ki Beti Bet Tefila Yikare Lehol Aamim. Tüm halklar için “dua evi” olarak kabul edilecektir.
Nitekim Bet-Amikdaş’ın gerek inşa edildiği yerin Ar Abayit’te olması, gerekse de inşa eden kişinin David Ameleh yerine Şelomo Ameleh olmasının sebepleri bütün saydığımız bu düşüncelerden kaynaklanmaktadır. Bet-Amikdaş’ın, devamlı savaş yüzü gören ve devamlı savaşmak zorunda kalan Kral David yerine barış içerisinde bir politika izleyen, daha doğrusu barışın ne olduğunu bilen Kral Şelomo tarafından inşa edilmesi, insan sevgisi ile birlikte barışın ne kadar önemli olduğunu öğretmektedir. Bet-Amikdaş’ın inşa edildiği mekan hakkında çok şeyler söylenebilir.
1. Kabala’ya göre; Tanrı evreni yarattığında bir noktayı merkez olarak aldı ve bu merkezden evreni yarattı. Bu merkez Even Aşetiya adı verilen bir taştı. Bu nokta Bet-Amikdaş’ın kurulduğu yerdir.
2. Pirke Avot 5:4’te belirtildiği gibi Avraam Tanrı’ya karşı sonsuz sadakate sahipti. Tanrı’nın emri üzerine Moria Dağına giderek oğlunu kurban etmeye hazırdı. Tanrı inancını ve sevgisini gösteren bu olayın gerçekleştiği yer Bet-Amikdaş’ın inşa edildiği yerdir.
3. Yaakov’un merdiven rüyasını gördüğü yer Bet-Amikdaş’ın inşa edildiği yerdir.
4. İki kardeşe babalarından eşit miktarda miras kalır. Eldeki altınlar ikisi arasına eşit olarak bölünür. Büyük kardeş iyi bir düşünce ile bu mirasın eşit dağıtılmadığını, kardeşine düşen hakkın daha fazla olması gerektiğini düşünür. Sebep olarak kendisinin evli olduğunu, onun başına birşey gelirse ona bakacak bir ailesinin bulunduğunu; küçük kardeşinin ise bekar olduğu için ona bakacak kimsesi olmadığından dolayı onun hakkının daha fazla olması gerektiğini hisseder. Bunun üzerine eşit miktarda paylaştıkları altınların yarısını kardeşinin deposuna götürmek için yola çıkar. Kardeşi de tam aksine mirasta abisine düşen hakkın abisinin evli olduğu ve ondan daha fazla harcaması bulunduğundan dolayı daha fazla olması gerektiğini düşünür. Bunun üzerine eşit miktarda paylaştıkları altınların yarısını abisinin deposuna götürmek için yola çıkar. İki kardeş karşılıklı birbirinden habersiz olarak altınları birbirlerinin deposuna götürürler.
Sabah vakti depolarına giden kardeşler altınlarının azalmadığını görünce buna bir anlam veremezler ve şaşkınlık içerisinde aynı şekilde yaptıklarını tekrarlarlar. Fakat hiçbir seferde depolarındaki altınların miktarında bir azalma olmaz. Buna anlam vermekte zorlanırlar. Günün birinde iki kardeş altınları birbirlerinin deposuna götürürlerken bir noktada karşılaşırlar ve o an ne olup bittiğini anlarlar.
Buluştukları o noktada birbirlerine karşı hissettikleri sonsuz kardeşlik sevgisinden dolayı sarılırlar ve tüm içtenlikleri ile ağlarlar. İşte kardeşlerin birbirlerine sarıldıkları ve sonsuz kardeş sevgisinin ifade edildiği bu noktada Tanrı Bet-Amikdaş’ın kurulmasını ister.
İşte Bet-Amikdaş sulhun, maneviyatın en üst seviyesi ve yaratılışın merkezi noktası olan, sonsuz kardeş ve Tanrı sevgisinin ifade edildiği bu noktada kurulmuştur.

VELO ERA KERİ LEKOEN GADOL BEYOM AKİPURİM.... KOHEN AGADOL (BÜYÜK KOHEN)’UN KİPUR GÜNÜ ÖNCESİ KENDİ KONTROLU DIŞINDA TUMA DURUMU (CENABET OLMAK GİBİ) İLE KARŞI KARŞIYA KALMADI.
Yom Kipur gününde gerçekleşen ritüeller yalnızca Koen Gadol (Baş Koen) tarafından gerçekleştirilebilirdi. Tuma (Saf olmayan) durumda olan Koen’in Tapınak’taki ritüelleri yapması söz konusu olamazdı.(Ölü ile temas halinde olması, cenabet durumunda olması gibi...) Saflığı olmayan Koen Agadol böyle bir durum olduğu takdirde zor durumda kalacaktı. Bir mucize sayesinde Koen Agadol’un küçük duruma düşürecek bir durum Kipur öncesi hiç bir zaman olmadı.

VELO NİMTSA PİSUL BAOMER.... HASILATTA HİÇBİR EKSİKLİK VE KUSUR ÇIKMADI; OMER DE, İKİ EKMEKTE VE TAKDİME EKMEKTE KUSUR OLMADI...
Pesah’ın ikinci gününde (İbranice takvimine göre 16 Nisan sabahı) Bet-Amikdaş’a bir efa (yaklaşık olarak 22 litre ) tutarındaki bir miktar yeni mahsul arpa götürülürdü. Omer takdim edilene dek yeni ürün yenemezdi. Tora’daki talimata göre bu hasat ürünü, “ iş yapmama gününden itibaren ” takdim edilmelidir. Bunun anlamı Pesah’ın ilk günü veya 16 Nisan olarak yorumlanır. Getirilen arpa takdiminde veya Tapınak’ta yapılan seremonilerde herhangi bir kusur olduğu takdirde o arpa takdiminin telafisi olamazdı. Çünkü arpanın kesilmesi ve toplanması yalnızca 16 Nisan akşamı yapılabilirdi. Olan mucize eseri, getirilen arpa takdiminde hiç bir zaman kusur bulunamadı. (Vayikra 23:19)
Tora bu takdiminin getirilmesinden itibaren 7 hafta boyunca Omer’in sayılacağını ve 50. gün Şavuot bayramının ilan edileceğini belirtmiştir. Günümüzde Bet-Amikdaş olmamasından dolayı takdim yerine getirilmemesine rağmen sayma işlemi “Sefirat Aomer -Omer’in Sayımı” hala uygulanması gereken bir mitsvadır.

UVİŞTE ALEHEM, UVELEHEM PANİM... İKİ EKMEK VE TAKDİME EKMEK...
İki Ekmek: Yeni tahıl mahsulunun Tapınak’ta takdime olarak kullanılması için 2 parçanın adanması gerekmekteydi. Bunun pişirilme işlemi Şavuot’tan önce ve takdimesi bayramın kendisinde yapılırdı. Eğer herhangi bir takdimede bir kusur çıkarsa artık bayram olduğu için yerine bir başka parça pişirilemezdi. Yeni tahıl mahsulundan gelecek sene için bir takdime yerine getirilemezdi. Böyle bir durum hiçbir zaman olmayıp, mahsulda bir kusur bulunmadı.
Takdime ekmek: 12 parça ekmek Cuma akşamı pişirilirdi ve Şabat günü Tapınak’ta bu konurdu. Bu ekmekler bir sonraki Şabat gelene dek kalırdı. Mucize olan, ekmeklerin Şabat haftası değişene kadar taze durmasıydı.

OMEDİM TSEFUFİM, UMİŞTAHAVİM REVAHİM... İNSANLAR AYAKTA ÇOK SIKIŞIK DURUYORLARDI, BUNA RAĞMEN EĞİLDİKLERİ ZAMAN YER VARDI....
Sene içerisinde üç kere Yeruşalayim’e Hacca gidilirdi. Gerek Kipur günü ve gerekse de Şaloş Regalim (Pesah, Şavuot, Sukot) zamanında Tapınak’ın bahçesi inanılmaz bir kalabalığa sahne olurdu. Ayakta bile insanların kıpırdamasının mümkün olamadığı bir ortamda kişiler secde ettiklerinde kimsenin ayak topuğu bir başkasınınkine değmezdi. Sanki herkesin sığabileceği bir şekilde toprak duvarlar açılıp genişlerdi.