|
BAASARA MAAMAROT... 10 SÖZLE ...
Bu bölümün ilk sekiz Mişna’sı temelde Yahudi Ahlakı’nı ele alan
Pirke Avot’un stiline sanki uygun
olmayan konulardan bahsetmektedir. Zira Pirke Avot’un genel
teması insanın karakterini geliştirmesi
için tavsiyelerde bulunmak veya çeşitli ahlak kurallarını dile
getirmek iken; bu bölüm daha çok tarihi
konuları içermektedir: Yaratılış; insanoğlunun ilk 20 nesli;
Avraam Avinu (babamız); Yisraeloğulları
Mısır’da, denizde ve çölde; Bet- Amikdaş (kutsal mabedimiz).
Mişna bu konuları neden dile getirmektedir?
Bu soruyu cevaplayabilmek için önce başka bir soruyu
cevaplamamız gerekir. Hangi karakterin iyi veya hangi karakterin
kötü olduğunu bilemeyiz. Bunu ayırt etmenin yollarından biri
Tanrı’nın karakteristik özelliklerini öğrenmektir. Tanrı’nın
Tora’da vurgulanan davranış şekilleri, bizim de iyi bir
karaktere nasıl ulaşabileceğimizi
ve diğer insanlarla aramızdaki ilişkilerde nasıl davranmamız
gerektiğini öğretme amaçlıdır. Talmud (Sota 14a)
bizlere “Tanrı ihtiyacı olanlara gereksinimlerini nasıl
karşılıyorsa, sen de ihtiyacı olanlara yardım etmelisin. Tanrı
hastaları nasıl ziyaret ediyorsa, sen de hastaları ziyaret
etmelisin” prensibini öğretir. Bizler bu ilk sekiz
Mişna’dan dolaylı olarak bu davranış şekillerini ve bazı iyi
karakterlerin ne olduklarını öğrenmekteyiz.
Bu Mişna’lar Tanrı’nın yarattığı evreni ne kadar önemsediğini,
her şeyi dikkatlice planladığını ve Avraam
Avinu’nun Yaratan’a olan sevgisini dile getirmektedir. Sonsuz
merhameti olan Yüce Tanrı’nın insanın yaptığı
hatalara karşı öfkesinin çabuk dindiğini, affedici gücünün
sonsuz olduğunu görmekteyiz. Bütün bu öğretilerin
her biri insan karakterinin iyi yönde gelişmesinde önemli rol
oynar.
BAASARA MAAMAROT NİVRA AOLAM...
DÜNYA ON SÖZLE (DİREKTİFLE) YARATILMIŞTIR...
Tora, dünyanın yaratılışı konusundan bahsederken Vayomer E-loim-
Tanrı söyledi kelimelerini dokuz kere kullanmıştır. Söylenen bu
kelimelerinin her biri Tanrı’nın direktifi ile yaratılan yeni
bir şeyi ifade etmektedir. Işık; gökyüzü ; deniz ve toprak ;
bitki; güneş, ay ve yıldızlar; balık ve kuşlar; hayvanlar ve
sürüngenler; insan; ve insan ve hayvanın beslenmesi için
bitkilerin büyüme sisteminin oluşması. Birinci Vayomer kelimesi
geçmeden önce, Tora, gökyüzü ve yeryüzünden bahseder. Bu sözler
de başlı başına yaratılışın birer parçasıdır.
Teilim’de (Mezmurlar 33:6) belirtildiği gibi “Bidvar
Ad....Şamayim Naasu. Gökler ve gök cisimleri Tanrı’nın Sözü’yle
yaratıldı.” Talmud (Roş-Aşana 32a) Tanrı’nın yaratılıştaki ilk
direktifinin, Tora’nın ilk kelimesi olan Bereşit (başlangıçta)
olduğunu vurgular. Böylelikle Tanrı evreni 10 tane sözle
(Tanrısal direktif ile) yaratmıştır.
Bu 10 söz şunlardır:
1. Başlangıçta Tanrı göğü ve yeri yarattı. (Bereşit 1:1)
2. Tanrı “Işık olsun” diye buyurdu. (Bereşit 1:3)
3. Tanrı “Suların ortasında bir kubbe olsun, suları birbirinden
ayırsın” diye buyurdu. (Bereşit 1:6)
4. Tanrı “Göğün altındaki sular bir yere toplansın, kuru toprak
görünsün” diye buyurdu. (Bereşit 1:9)
5. Tanrı “Yeryüzü bitkiler, tohum veren otlar, türüne göre
tohumu meyvesinde bulunan meyve ağaçları üretsin ” diye buyurdu
.(Bereşit 1:11)
6. Tanrı şöyle buyurdu: “Gök kubbede gündüzü geceden ayıracak,
yeryüzünü aydınlatacak ışıklar olsun.” (Bereşit 1:14)
7. Tanrı “Sular canlı yaratıklarla dolup taşsın, yeryüzünün
üzerinde gökte kuşlar uçuşsun ” diye buyurdu. (Bereşit 1:20)
8. Tanrı “Yeryüzü çeşit çeşit canlı yaratık, evcil ve yabanıl
hayvan, sürüngen türetsin ” diye buyurdu. (Bereşit 1:24)
9. Tanrı “İnsanı kendi suretimizde, kendimize benzer yaratalım ”
dedi. (Bereşit 1:26)
10. Tanrı “İşte yeryüzünde tohum veren her otu, tohumu
meyvesinde bulunan her meyve ağacını size veriyorum. Bunlar size
yiyecek olacak ” dedi. (Bereşit 1:29)
VAALO BEMAAMAR EHAD YAHOL LEİBAREOT... DÜNYA TEK
BİR
SÖZLE DE YARATILAMAZ MIYDI?
İnsan çok sevdiği bir şeyleri yaptığında o yaptığı şeyin ne
kadar sürdüğünü hesaplamaz. Bununla
birlikte özellikle mutluluk duyduğu o işi hemen bitirmemek için
biraz daha fazla uğraş vermekten çekinmez.
Örneğin bir kişinin, kardeşinin doğum gününü kutlamak için bir
kart alması çok basit bir işlemdir.
Oysa bu amaçla oturup bilgisayarda dizayn edilen bir kart,
elbette çok daha büyük zaman ve çaba
gerektirecektir. Zorluğa rağmen ikinci yolu seçmemiz, onlara
verdiğimiz önemin bir göstergesidir.
Bu durum insanın yaptığı mitsvalar için de geçerlidir.
Şabat’ın güzelliğini hissedebilmek ve Şabat’a yönelik sevgiyi
göstermek için ekstra zaman harcayarak pişirilen güzel yemekler,
bayramın kutsiyetini ve bayrama yönelik sevgiyi dile getirmek
için yapılacak ekstra titizlik, yaratılan insana yönelik sevgiyi
ifade etmek için gösterilen çaba ve gayret gibi davranışlar buna
örnek gösterilebilir.
Aynı şekilde, Yüce Tanrı da bu dünyayı yarattığında yarattığı
dünyayı ne kadar önemsediğini ve yine, dünya ile birlikte
yarattığı tüm canlıları ne kadar sevdiğini göstermek istemiştir.
Tanrı isteseydi bu dünyayı tek bir sözle “ dünya yaratılsın”
diyerek yaratabilirdi. Fakat böyle yapmadı .Yerine altı gün ve
on ayrı söz kullanarak dünyayı oluşturdu.
Yukarıda belirtmiş olduğumuz doğumgünü kartı örneğini ele
alalım. Kardeşinize satın aldığınız kartı ona vererek “nice
yıllar” dileğinde bulunduktan sonra ve kartı alan kardeşiniz,
“Ne kadar çirkin bir kart, daha güzelini bulamadın mı ?” diyerek
kartınızı yırtarsa, bu durum karşısında elbette üzülürsünüz.
Eğer bu durumun aynısı sizin kendi emeğinizle çaba ve zaman
sarfederek yarattığınız kart için gerçekleşse üzüntünüz elbette
daha da fazla olacaktır. Şimdi gelelim bunun tam tersine.
Dükkandan almış aldığınız kart çok beğenilmiş olsa siz bundan
mutluluk duyarsınız. Kendi emeğinizle çaba ve zaman sarfederek
yarattığınız kart için kardeşiniz, “ Ne muhteşem kart. Bu kartı
saklayacağım ve herkese kartın güzelliğini göstereceğim!” derse
daha da çok mutlu olursunuz.
Aynı şekilde, kişi bir hata yaptığında veya günah işlediğinde
Tanrı (söz gelimi) üzülür ve sanki kendi kendine “Dünyayı
yarattığım zaman harcadığım tüm emeklere ve sevgiye karşılık,
insan bu güzelim dünyayı günahları ile mahvettiği için
kötülüğünün bedelini ödemelidir.” der.
Kişi bir mitsva (sevap) yaptığında ise Tanrı (söz gelimi)
sevinir ve kendi kendine “Dünyayı yarattığım zaman harcadığım
tüm emeklere ve sevgiye karşılık, aynı şekilde yarattığım insan
bu güzelim dünyayı güzelleştirmekte. Bu iyiliği sebebiyle onu
ödüllendireceğim.” der.
|
