PİRKE AVOT

BÖLÜM V / 9


ŞİVA DEVARİM BEGOLEM, VEŞİVA BEHAHAM.... KÜLTÜRSÜZ KİŞİNİN VE BİLGE KİŞİNİN YEDİŞER KARAKTERİSTİK ÖZELLİĞİ VARDIR.
Golem kelimesi işlenmemiş anlamını taşır. Burada, Tanrı’nın verdiği eğitilmemiş zihni ve kişinin sahip olduğu nötr potansiyel gücü geliştirmek için hiç bir çaba sarf etmemiş kişiden bahsedilmektedir. Böyle bir kişi zihinsel, ahlaki ve sosyal olarak gelişimi için gereken gayreti göstermemiştir. Böyle bir insana bazı ahlaki konularda bilgi verilse bile, gelişimini tam yapamadığından dolayı hiçbir zaman istediği potansiyele ulaşamaz. Bu kişinin Mişna’da bahsedilen konular hakkında eksikliği olacaktır.

HAHAM ENO MEDABER LİFNE Mİ ŞEGADOL MİMENU BEHOHMA UVMİNYAN… BİLGE KİŞİ; KENDİSİNDEN DAHA BİLGİLİ VE YAŞÇA DAHA BÜYÜK OLAN KİŞİLERDEN ÖNCE KONUŞMAYA BAŞLAMAZ.
Senden yaşça daha büyük ve daha fazla Tora bilgisine sahip olanın huzurunda saygılı olman gerekir. Senelerin verdiği birikim ve deneyimden dolayı onun yanında konuşulmaması gerekir.
Burada Mişna’da bahsedilen uvminyan “sayıca / yaşça” kelimesi sahip olduğu öğrenci miktarı fazla olan anlamını da taşır. Kişinin Tora bilgisinin artması sahip olduğu öğrenci miktarı ile orantılıdır. Talmud’da (Taanit 7b) bahsedildiği gibi kişi öğrencileri sayesinde bilgelik kazanır. Bu nedenle çok öğrenciye sahip olana konuşmada öncelik verilmelidir.


ŞOEL BEİNYAN... UYGUN SORULAR SORAR
Öğrenme arzusu içinde olan öğrenci, öğretilen konu ile ilgili sorular sorar. Bu sayede konuya konsantre olan öğretmen gereken bilgiyi rahatlıkla verebilecektir. Konu dışında sorulan sorular, öğretmenin kontsantrasyonunu bozar ve böylece öğrenci de konu hakkında gereken verimi alamaz. Burada Mişna’mız tüm isteği ve arzusu ile gerçeği öğrenmek ve zihinsel gelişimini sağlamak isteyen kişiden bahsetmektedir. Bu konuya paralel bir özdeyiş şu şekildedir. Şeelat haham hatsi teşuva. Akıllı insanın sorduğu soru cevabın yarısıdır. Öğrenmek isteyen kişi, sorduğu soruları bile düşünerek sorar. Tüm isteği soracağı sorudan bir şeyler öğrenmek ve bilgilerine yeni bir bilgi eklemektir. Bu düşünce ile sorulan soru verimli bir cevabın verilmesine ön ayak olacaktır.

VEOMER AL RİŞON RİŞON, VEAL AHARON AHARON.... BAŞTA SÖYLEYECEĞİNİ BAŞTA, SONDA SÖYLEYECEĞİNİ SONDA SÖYLER....
Bilgili bir kişi, kendisine sorulan soru sırasına göre cevap verir. Böylelikle oturmuş bir zihne sahip olduğunu gösterir. Sorulan soruların sırasına göre cevap verilmesini Tanrı’dan öğrenmekteyiz. Tanrı Moşe ile yaptığı ilk görüşmede Moşe, “Ben kimim ki firavuna gideyim?” sorusunu sorduktan sonra “Ben kimim ki Bene-Yisrael’i (Yisraeloğullarını) Mısır’dan çıkarayım?” sorusunu sorar.
Tanrı Moşe’ye her zaman onun yanında olacağını belirttikten sonra firavundan korkmaması gerektiğini belirtir. Moşe’nin liderliğinde Yahudi milleti Mısır’dan çıktıktan üç ay sonra, Sinay Dağı’nda Tora almaya layık olacaklarını dile getirerek sorulan soruları sırasına göre cevap verir.
Eliezer, Avraam’ın oğlu Yitshak’a eş aramak için gittiği Aram Naarayim’de kuyu başında tanıştığı Rivka’ya kimin kızı olduğunu ve evinde yatabilecek bir yer olup olmadığını sorduğunda Rivka da sorulara sırasıyla cevap vermiştir.

VEAL MA ŞELO ŞAMA OMER : LO ŞAMATİ DUYMADIĞI BİRŞEY İÇİN ‘İŞİTMEDİM’ DER...
Bu Mişna’nın en basit açıklaması, insanın bilmediği bir konu hakkında çekinmeden bu konu hakkında hiç bir bilgi duymadığını ya da bilmediğini söylemesidir. Buna paralel olarak bilmediği konular hakkında hiç konuşmaması en verimli olanıdır.

VEHİLUFEEN BEGOLEM...KÜLTÜRSÜZ KİŞİNİN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ İSE
DİĞERİNİN TAM TERSİDİR....
Mişna bilgili olan kişinin karakterinden detaylı olarak bahsetmektedir. Bunun tersi olan bir kişi hakkında ise detaylı bir açıklamada bulunulmamasının sebebi bu kadar olumsuz/negatif sayılan kişiyi arzulamadığımızı biraz olsun öğretmek içindir. Tora’da, Tanrı Noah’a kaşer olmayan hayvanlardan bahsettiğinde doğrudan temea - kirli hayvan kelimesi kullanmak yerine aşer enena teora-saf olmayan hayvan şeklinde dolaylı bir dil kullanımını tercih etmiştir. Tora’nın tek kelime kullanmak yerine ekstra kelimeler kullanmasının sebebi negatif olan bir şeyi doğrudan söylemek yerine pozitif kelimelerle açıklamak istemesidir. Burada olumsuz şeylerin doğrudan ifade edilmemesi ve her şeyin olumlusunu düşünmemiz gerektiği öğretilmek istenmektedir. Aynı şekilde Mişna’da da negatif olan kişinin tüm karakterlerini teker teker açıklamak yerine, pozitif kişinin karakterleri açıklandıktan sonra negatifin özellikleri ise tüm bu saydığımız özelliklerin tersidir ifadesi kullanılmıştır.