''Kalbinle Oku''

ALMANYA'da  HASİDİZM

(Regensburg'dan Gelen Mektup)

Doğu, doğudur; Batı da Batı'dır... ikisi arasında da dünyalar kadar fark var ! Doğuda Maimonides'iniz var. Aklının gücü ile hayatı ve dünyayı aydınlatmaya çalışan, Tora'yı, Yüce Mantığın bir tecellisi olarak kabul eden Maimonides. Burada Batıda ise, Almanya'da ve Fransa'da, bambaşka manevi duygular var.

Regensburg şehri, Hasidizm adı altında tanınmaya başlayan yeni bir hareketin merkezi. Bu hareket, adını, ruhani lideri ve rehberi, Hassid (dindar kişi) Rav Yehuda'dan aldı. Rav Yehuda'nın kendisi ile bir görüşme ayarlamaya çalıştıysak da, bunda başarılı olamadık, bu yüzden, onun yolundan ilerleyenlerle, talebeleriyle bir söyleşi yapmakla yetindik.

Alçakgönüllü davran ...

Bana söyledikleri ilk şey, Rav'ın ''lider'' ünvanını (veya herhangi başka bir ünvanı) sevmediği... Alçakgönüllülük, Rav'ın en önemli kişisel özelliği... Hasidizm'in de temel direği... Rav Yehuda'nın kendisi ve yeni hareketi hakkında birkaç söz yazarsak bizi affedeceğini ümit ediyorum. Anlattıklarından zaten fazla birşey anlayamayacağım için, öğrencileri benimle konuşmayı kabul etmişler...Zira hasidizmin prensipleri esrarengizdir : Tanrının ve Evrenin doğasının gizemi.

Ancak bu söz, bu hareketin üyelerinin tümünün filozof veya düşünür oldukları anlamına gelmez. Çoğunlukla bu kişiler, olayları mantık yerine kalpleri ile algılayan basit insanlar. Zaten bu yüzdendir ki, bu insanlardan, Talmud'la ilgili söylev ve derslerden ziyade, daha çok ahlak dersi içeren hikayeler dinlersiniz. Bu kişiler, ayrıca, duanın önemini, anlam ve amacını özellikle vurgularlar.

Tanrı Her Yerdedir

Hassid Rav Yehuda, hepsi bire ''Mistik'' olan İtalyadaki Klonymos ailesinin evladı Speyer Hasidi Rav Şmuel'in oğludur. ''Mistik'' olmak demek, Tora'nın emirlerinin uygulanmasını ihmal etmek anlamına gelmez. Tam aksine, Halaha'ya (Yahudi yasalarına) tam olarak uyulur. Ancak, mitzvot'un yanısıra, kendilerine özgü gelenekleri de vardır.

Rav Yehuda'nın fazla sır vermeyen konuşmalarından anladığımız kadar, sistemin temeli, bazı antik metinler: Örneğin, Saadya Gaon tarafından yorumlanmış ''Yaradılışın Kitabı''. Anafikir, Tanrı'nın her yerde var olması prensibidir. O, hakikaten heryeri kaplar. Yüce ve yüksekteki tahtından, söz gelimi, indirilmiş, bütün dünyaya dahil edilmiştir. Tanrı herşeyin içindeki ruhtur. Doğadaki cansız varlıklarda bile mevcuttur. İnsanın Ruhu, İlahi İtibar ve İlahi Varlık kavramlarını, saf insan mantığına göre çok daha çabuk anlar. Bu yüzden de, hasidik sistemde, duaya kendini adamanın ve duaya yoğunlaşmanın önemi çok büyüktür. Zira,Yahudi dualarındaki her kelimenin ardında, ilk bakışta farkedilemeyen çok daha derin anlamlar saklıdır.

Sade bir Yaşam

Hasidizmde en önemli kavram, yaşam stilidir. Burada hedeflenen, alçakgönüllülük ve sade bir yaşam şeklidir. Bu sözler size Hıristyanlıktaki Manastır düzenini mi hatırlatıyor ? Belki de, ancak çok yüzeysel benzerlikler var. Bazı önemli farklılıklar var. Örneğin, Hıristyan keşiş, dünyevi zevklerden (normal erkek-kadın ilşkileri dahil) kendini soyutlamıştır. Buna karşılık, Hasid, kapsamlı bir aile düzenine (Kutsal Kitabın aile saflığı ile ilgili kuralları dahilinde) inanır. Bu, huzurlu bir ruhun önşartıdır. Ancak, genelde, Hasidler de dünyevi zevklerin asgaride tutulması gerektiğini savunurlar.

Hasidlere göre, insan, onu zıt yönlere çekiştiren karşıt güçlerin etkisi altındadır : Ebedi evrensel bir çarpışma içinde bulunan Tanrının gücü ile Şeytan'ın gücü. Hasidik kurallara göre sürdürülen bir yaşam, birey ruhuna mutluluk getireceği gibi, ilahi gücün ''karşıt'' şeytani güce karşı koymasını kolaylaştıracaktır.

Bu temel görüşün yanısıra, hemcinslerimize karşı beslediğimiz sevgi ile herzaman yardıma hazır olma özellikleri, mistiklere özgü özelliklerdendir.

Hasidler, bunların dışında, sihirli güçlere, ve Gizli İlahi İsimleri kullanarak, mucizeler yaratabilme yeteneğine sahip olduklarına inanırlar. Ancak Rav Yehuda'nın kendisi bu inanç ve uygulamaları pek sevmez. Öğrencilerinin bu tip uygulamalarla uğraşmalarını ise yasaklamıştır.

Hasidizmin Kökleri

Hasidizm neden bu zamanda ortaya çıkmıştır ?

Bazı kişiler bu hareketin köklerini Haçlı seferlerinin sebep olduğu felaket ve büyük sıkıntılarla bu seferleri izleyen şok ve acılarda ararlar. İnsan bu zor zamanlarda Tanrı ile daha samimi bir bağ arar. Tanrı'nın heryerde var olduğunu öne süren bir doktrin, insanı doğal olarak Tanrı ile daha yaklaştıracak, ümit ve teselli getirecektir.

Diğer bazı kişiler ise Hasidizm'de, Maimonides'in öğretilerindeki rasyonel Aristo etkeninin aksine, Eflatun felsefesi unsurlarının izine rastladıklarını iddia ederler. Rasyonalist yaklaşımı düşünceleriyle bağdaştıramayanlar, doğal olarak, daha hoş bir seçenek olan hasidizme döneceklerdir.