Julia Crispina Mısır’a Kaçtı

Babata’nın Sıkıntıları Nihayet Sona Erdi mi?

Yehuda Haramati

Bar-Kohba’nın ülkenin dört bir yanında elde ettiği askeri zaferler Yahudi halkının, belki başka halkların da Roma boyunduruğundan kurtuluşunu müjdelerken, bu zaferler yalnız, çok tedirgin edilmiş, iki kere dul kalmış ve şimdiye dek hayatında pek az mutluluk tatmış kadın için de kurtuluş anlamına gelecek mi?

Adı Babata, Yeuda ben Alazar’ın, ondan önce de Yeoşua ben Yosef’in dulu.  Bugün haberlere konu olmasının nedeni Bar-Kohba isyanının sebep olduğu Mahoza kentinden iki acil gidiş: Romalı kadın Julia Crispina’nın Mısır’a kaçışı ve Babata’nın aksi yöne doğru, Ein Gedi’ye kaçışı.  Ama dilerseniz en baştan başlayalım.

Cimri Vasi

Babata’nın sorunları kocasının zamansız ölümü ile başladı.  Babasız kalan oğlu Yeoşua, iki adamın velayetine bırakıldı.  Bu kişiler Yeoşua’nın miras bıraktığı paradan çocuğun geçimini sağlayacaktı.

Bu son derece uygun bir anlaşmaydı ama vasilerden biri çocuğun yiyeceği ve giysileri için yapması gereken aylık ödemeleri ihmal ediyordu.  Babata ayda iki dinar gibi küçük bir tutar için kanuna başvurmak zorunda kaldı.  Anlaşma maddi açıdan onu tatmin etmiyordu.  Bir yıl sonra (yani bundan yedi yıl önce) vasiler tarafından emanette tutulan paranın faizli uygun bir ipotek karşılığında kendisine transfer edilmesini önerdi. 

Bu öneri ancak Mahoza’ya yerleşmiş bir Ein-Gedili olan Yeuda ben Elazar ile evlendikten sonra kabul edildi.  (300 dinarlık drahoması resmi olarak, o zamanlar kocasının alacağına “depozit” olarak tanımlanmıştı.)

Başka Bir Yerde Başka Bir Eş

Babata’nın ikinci evliliği birincisinden de kısa sürdü.  Yeuda evlendikten neredeyse hemen sonra öldü.  Talihsiz genç dul bir dizi başka talep ve dava ile karşı karşıya kaldı.

Bir kere Ein-Gedi’de Babata’ya rakip başka bir eş vardı: Miriam bat Bayan (Ein-Gedi mıntıkasının yeni atanmış kumandanı Yeonatan ben Bayan’ın kızkardeşi).  Her iki kadın da rahmetli Yeuda’nın mülkü üzerinde hak iddia etti ve bu konuda mahkemeye başvurdu.

Yeuda’nın ailesinin bir başka kolundan başka sorunlar ortaya çıktı:  Yeuda’nın, babaları Yeoşua ben Elazar’ın ölümü üzerinde yetin kalan yeğenleri.  Bir gün Babata kocasının mülkünün bir parçası olan hurmalığı sahiplendiğinde Mısırlı Besas yetimlerin temsilcisi olarak ortaya çıktı ve hurmalık üzerinde, vesayeti altındaki çocuklar için hak iddia etti. 

Entrika Daha da Karışıyor

Sahneye Roma Hükümeti’nin Agaltain mıntıkasının bir müfettişi Juia Krispina giriyor.  Besas bu kadınla bir şekilde ilişkide olup bu ilişkinin tam cinsi hakkında çeşitli söylentiler vardır.  Ancak gerçek ne olursa olsun, konumuza dönecek olursak, bu ikisi arasında Babata’ya karşı işleyen bir iş ilişkisi söz konusudur. 

Örneğin Yeuda’nın ölümünden hemen sonra ikili –teknik olarak çürütülemeyecek bir yasal yoldan- Yeuda’nın kızı Şelamzion’a (Öteki karısı Miriam’ın kızı) Ein-Gedi’de “büyükbaban Elazar’ın mülkünden” bir arazi bıraktı.  O zamanlar bazı çevrelerde bu hareketin Babata’nın elinden kocasının mülkünün bir parçasını daha almaya yönelik olduğuna inanılıyordu. 

Julia bir yıl sonra hasta olan Besas’ın yerine ortaya çıktı ve Babata ile valilik adına hukuki bir mücadeleye girişti.  Bu davanın ayrıntıları yayınlanmadı. 

Daha İyiye Doğru bir Değişiklik mi?

Şimdi ise Bar-Kohba isyanının hemen arkasından Romalı “müfettiş” Julia Crispina  Agaltain’deki işlerini alelacele hallederek Mısır’a –söylentilere göre Dioanysias’a- gitti.  Geçmişte Julia Crispina’nın mali faaliyetlerinin Mısır’a kadar uzandığı hakkında ısrarlı söylentiler vardı.  Bu söylentiler Mısırlı olan Besas ile ilişkisi yüzünden inanılırlık kazanıyor. 

Böylece Julia Crispina dul Babata’yı artık rahatsız edemeyecek.  En azından böyle ümit ediyoruz.  Bu arada Babata da bir hamle yaptı: bu belirsiz zamanlarda daha güvencede olacağı Ein-Gedi’ye doğru.  (4. sayfada haberler servisinin makalesine bkz.)

Babata’nın şansının artık iyiye döneceğini belki ümit edebiliriz.  Önceki vasinin yerini çok daha memnuniyet verici oğlu kambur Şimon aldığına göre yetim Yeoşua’nın sorununun da halledilmiş olması iyi bir işaret olabilir.  Şimon şimdiye kadar bir ödemeyi bile atlamadı.