Haberlerin Arkası

EŞİT GÜÇLER BİRBİRİYLE ANLAŞINCA

(Özel Muhabirimizden)

Mısır ve Hititler arasındaki barış antlaşması konusunda iki ayrı düşünce akımı var.

Mısırlılar antlaşmayı Firavun II. Rameses'in eşsiz bir zaferi olarak kabul ediyorlar. Hatuşaştaki diplomatik çevreler dahil dünyanın geri kalanı ise, antlaşmanın, Mısır - Hitit ilişkilerinin bugün için varmış olduğu  açmazın bir belirtisi olarak görüyorlar.

Mısırlı 'Zaferler'

Sonucu ne olursa olsun yapılan her askeri seferi bir Mısır zaferi olarak nitelemek, Mısır yöneticilerinin bilinen huyudur. Şimdiki kralın karakteri de özellikle buna uygun. Dolayısıyle bu zafer iddiasını boş bir Mısırlı böbürlenmesi olarak görebiliriz. Ancak önce, bu konuda Mısırlıların kendilerini nasıl savunduklarına bir göz atalım.Onlara göre barış için ilk girişimi yapan Rameses değil, Hititli Hatuşiliş. Mısırlıların iddiasına göre, Hititliler, ancak Rameses'in güney Kenaan'ı fethinden sonra bu antlaşmaya yanaşmaya başlamışlar. (Bilindiği gibi, Rameses, Kenaan'ı, Litani - Orontes vadisine kadar fethetmiş ve Hititlerin kuzeydeki hakimiyetini tehlikeye sokmaya başlamıştı.) Bu iddianın pek yerinde olmadığını anlamak için çok fazla askeri tarih bilmeye gerek yok. Rameses'in birçok sefer yaparak daha önceleri Hitit egemenliği altında olan yerleri ele geçirdiği doğrudur. 12 sene kadar önce Lübnan Tepesinin güney yamaçları ile Litani-Orontes vadisine eriştikten sonra ise o noktada durmuş ve yeni fetihler yapmaya yeltenmemişti.

Kim Kimden Korkuyor ?

Bu durumda Hatuşiliş, Mısırlıların iddia ettikleri kadar korkmuş olamaz. Aslında belki de tersi doğrudur. Belki de, Kadeş'te 16 sene önce olanların ışığında, Rameses, Hitit ordularına karşı topyekün bir savaştan çekiniyordu.

Durum ne olursa olsun, şu andaki olayda bir Mısır zaferinden bahsetmek doğru değil. İttifağın gerçek sebebi, eşit güçteki iki milletin birbirlerini yenemeyeceklerini nihayet anlamış olmalarıydı. Zaten Kadeş Savaşı iki lideri de bu konuda ikna etmeye yetmişti. O zamanlar barış konusunun açılmamış olması sadece iki liderin gururlarına yedirememesinden kaynaklanıyordu. Rameses iki kraldan daha gururlusu olduğu için, açılışı Hatuşilşin yapması kaçınılmazdı. Yine de bu adımı atmak 16 yıl sürdü. Rameses bu sefer planı hemen kabul etti.

Asur Tehlikesi

Sebep sadece Hitit kralının beklemekten yorulmuş olması değildi. Hatuşiliş'in bu dönemde barış istemesinin arkasında çok önemli bir sebep daha vardı : Asurlu Kral Şalmaneser tarafından Mitanni Krallığının yıkılması, Hititlerin gözünü çok korkutmuştu.

Asurlular günden güne kuvvetleniyor. Mitanni şehri Hitit İmparatorluğu ve Asurlular arasında bir tampon görevi gördüğü sürece bu konu gözardı edilebiliyordu. Ancak şu anda bu tampon artık yok. Hititler ise, Asurluların onları Fırat'ın karşı kıyısından gözetlediklerini hissedip rahatsız oluyor. Bu alışmadıkları bir duygu. Bu durumda Hatuşiliş, Asur kralının nehrin karşı kıyısına geçmesini önlemek için bir güç gösterisi yapmalıydı. İşte Mısırla yapılan barış bu yönde bir adımdı. Asurluların saldırıya yeltenmeleri durumunda bu antlaşma etkili bir askeri garanti unsuruydu.