Şavuot Felsefesi

ELİMELEH: Yeuda Krallığı’nın soyundan gelen Nahşon ben Amminadav’ın oğlu. Zenginliği, gücü, sosyal pozisyonu ve asil soy ağacı ile Betlehem’in en seçkin ve itibarlı kişilerinden.

Yeuda Krallığı’na dayanan köklerinden dolayı kendini hep büyük görür.

İsmi, Elimeleh=“Krallık ‘benden’  gelecektir,  karakterindeki kibiri yansıtır.

Halkını on yıl besleyecek birikime sahip olmasına rağmen, açlık ve kaos ortamında mal ve can güvenliğine zarar gelebileceğinden çekinir. Yanına sadece çekirdek ailesini alarak kıtlık döneminde ülkesini, halkını, büyük ailesini terk eder. Terk etme kararını kendi başına alır, ailesi de onunla beraber gitmek zorunda kalır. Gittiği yer, Tanrı’nın nefretini kazanmış Moav topraklarıdır. Gideceği herhangi başka bir yer, ülkesini zor zamanlarında terk ettiği ve yardımdan kaçındığı gerçeğini değiştirmese de, Tanrı huzurunda günahını az da olsa hafifletecekti.

Halkını, topraklarını terk etmesi, Moav’a gelmesi, burada geçici bir süre kalacakken, yerleşik hayata geçmesi, halkının kurtuluşu için dua edip yakarmaması, onun affedilemeyecek günahlarındandır.

1--Şavuot, Kral David’in doğum ve ölüm yıldönümüdür. Rut ve kocası Boaz, Kral David’in büyük büyükanne ve büyük büyükbabaları olduğu için. 

2-Moav’lı Rut’un, Yüce Kral David’in büyük büyük annesi olmasının, Sözlü Tora’nın tartışılmayacak önemini gösterdiği için.

Yazılı Tora (Torah Shebiktav) ile Sözlü Tora’nın (Torah Shebalpeh) ikisi birlikte tek Tora’dır. Birinin, diğeri olmadan varolması mümkün değildir.

Nesiller boyu Tanrı’nın sadık hizmetkarı olan peygamber Kral David,Moav’lı bir kadının, Rut’un soyundan gelmektedir.Tora’da  Amon ve Moav’ların,on nesil sonra bile Tanrı’nın topluluğuna giremeyecekleri açık ve net olarak yazılıdır. (Devarim 23:4-5-7)Bu yüzden tarih boyunca düşmanları David’in krallığının geçersiz olduğu iddiaları ortaya atmışlardır. Tanrı’nın Emri ile David’i Tanrı’nın Elçisi olarak atayan Peygamber Samuel Kral David’in soy ağacını araştırmış ve Rut’un Moav’lı olduğunu doğrulamıştır. Ancak, Tora’da bahsedilen emrin Amon ve Moav’lı erkekleri kapsadığını, kadınların ise bu emrin dışında kaldığını, bunun da Sözlü Tora ile Moşe Peygamber’e Sina Dağı’nda verilmiş olduğunu ve bu kuralla ilgili hiçbir tereddütün söz konusu olmadığını göstermiştir. Pasukta bu iki halkın, Tanrı’nın Topluluğunda olmaya hakları olmamasının sebebi de belirtilmiştir. Moaviler ve Amoniler, İsrailoğulları Mısır’dan çıkarken, yolda onları ekmek ve su ile karşılamamış, nezaket ve iyilikten yoksun davranmışlardır. Yoldaki gezginleri karşılamak, erkeklerin yaptığı bir davranış biçimi olduğundan, kadınlar bu yasağın içine dahil değildir. Bu kural, ancak Sözlü Tora ile açıklığa kavuşmuş ve Sözlü Tora’nın ne denli önemli olduğu bir kez daha doğrulanmıştır.

 

Şalom Gazetesindeki Nazlı Duenyas'ın yazısından alınmıştır.

 

1-Rut, bir “ger tzeddek”dir. Hiç bir beklentisi olmadan kayınvalidesinin dinini kabul eder.

 Moav’lı Rut’un, Mahlon’la evlenirken mi, yoksa Betlehem’e dönerken mi Yahudiliği kabul ettiği konusunda farklı görüşler vardır. Bunlardan biri, Rut ve Orpa, kocalarının isteği doğrultusunda, evlenirken Yahudiliği kabul ederler. Ancak, kocaları öldükten sonraki davranışları ve seçtikleri yol, onların gerçekten bunu kalpten mi, yoksa sadece kocalarının isteği ile mi yaptıklarını ortaya çıkarır. Orpa, Naomi’nin ikinci kez “evine dön” demesinden sonra, evine ailesine ve eski inançlarına döner. Bu da, onun, sadece kocası için Yahudiliği kabul etmiş olduğunu gösterir ve bu hareketi onun Yahudiliğini geçersiz kılar. Rut ise, Naomi üç kez onun cesaretini kırmasına, vazgeçirmeye çalışmasına rağmen, yolundan dönmez, inancından şaşmaz.

Rut’un, hiçbir beklentisi yoktur. Tora’da yazılı olan; Moav ve Amon’lularla evlenme yasağının, Moav’lı kadınları içermediğini bilmemektedir. Naomi ile Betlehem’e gittiğinde, doğuştan bir Prenses olan Rut’u, fakirlik, zorlu bir çalışma, belki de aşağılanma beklemektedir.

Bir Amoni veya Moavi, Tanrı’nın Cemaati’ne katılamaz. Onların onuncu nesli bile Tanrı’nın Cemaati’ne katılmayacaktır-ebediyen.(Bu kısıtlama) Mısır’dan çıkışınızda, yolda sizi ekmek ve suyla karşılamamaları ve (Moav’ın)sana beddua etme amacıyla Aram Naarayim(‘deki)Petor’dan Bilam ben Beor’u sana karşı kiralaması sebebiyledir”(Devarim 23:4-5).

“(Sonuç olarak)Hayatın boyunca, ebediyen,(bu iki ulusun)huzurunu ve refahını arama”

 

 

Şalom Gazetesindeki Nazlı Duenyas'ın yazısından alınmıştır.


 

ruth-avuot.jpg1-Kıtlık ve Göç

1 Hâkimlerin egemenlik sürdüğü günlerde İsrail'de kıtlık başladı. Yehuda'nın Betlehem Kenti'nden bir adam, karısı ve iki oğluyla birlikte geçici bir süre kalmak üzere Moav topraklarına doğru yola çıktı.

 2 Adamın adı Elimeleh, karısının adı Naomi, oğullarının adları da Mahlon ve Kilyon'du. Yehuda'nın Betlehem Kenti'nden, Efrat boyundan olan bu kişiler, Moav topraklarına gidip orada yaşamaya başladılar.

3 Naomi, kocası Elimeleh ölünce iki oğluyla yalnız kaldı.

4 İki oğul Moav kızlarından kendilerine birer eş aldılar. Kızlardan birinin adı Orpa, ötekinin adı Rut'tu. Orada on yıl kadar yaşadıktan sonra,

5 Mahlon da, Kilyon da öldü. Böylece kocasıyla iki oğlunu yitiren Naomi yapayalnız kaldı.

Midraşa göre Tanrı Tora’yı vermeye hazırlandığında tüm dağlar öne çıkarak Tora’nın kendileri üzerinde verilme gerekçelerini sıralarlar :

Biri “Ben en yüksek dağım” derken diğeri “Ben en dik olanıyım “der.Ancak Tanrı en uzun veya en büyük olanını değil en mütevazı olan Sinay Dağ’ını seçer.

 Pesah’ın 2. gecesinden başlayarak Şavuot’a kadar 49 gün “Omer” sayma emri, Tora’nın en ilginç emirlerinden biridir. Sayı = “Mispar” (İbranice) kelimesinin kökü “Sipur” = Hikaye ile bağlantılıdır. Bu ikisi arasında nasıl bir bağlantı vardır ?

Anglo-Yahudi mizahçı Hayim Bermant, Şavuot'un, en sevdiği bayram olduğunu söyler. Neden? Çünkü, Pesah'ta istediğiniz her şeyi yiyemezsiniz. Sukot'ta istediğiniz her yerde yiyemezsiniz (sadece Suka'da yemek yenilebilir).

Büyük bir bilim adamı, uzak bir yıldıza bir uzay gemisi göndermeye karar verir. Gidip gelme yolculuğunun yaklaşık 6000 yıl süreceğini bildiği için, uzay gemisini yeterince büyük ve yaşanılmaya en uygun şekilde tasarlar.

Şavuot bayramında Rut kitabını okuma adeti vardır. Bu kitabın bir açıklaması olan Nahalat Yosef, bu kitapla ilgili ilginç bir bakış açısı sunar. Rut kitabının ikinci bölümü olaylar açısından oldukça zengindir.

Şavuot bayramının ana konusu şüphesiz, Yahudiliği ve bir halk olarak varlığımızı ayakta tutan, besleyen ana sütun Tora'nın verilişidir. Tanrı, Sivan ayının 6'sında bize Sinay dağı eteklerinde Tora'yı verdi; yani Bene Yisrael'e Sözünü...