Yazdır

Tefilin"Onları işaret olarak elinin üstüne bağlayacaksın ve onlar, gözlerinin arasında, alnına bağ olacaktır." (Devarim 6:8)

Doğumunun On üçüncü yıldönümüne ulaşmış her Yahudi erkek, dinsel erginliğe varmış sayılır ve Yahudi kimliğinin gerektirdiği tüm adet, gelenek, töre ve yasalara uymak zorunluluğu taşır. Bunlardan biri de Tefilin'dir.


Tefilin, Tora'nın öngördüğü mitsvaların en önemlilerindendir. Binlerce yıldır sevgi ve saygıyla uygulanmış ve günümüze kadar aynı önemi ve değeri koruyarak ulaşmıştır.

Tefilin Nedir?

Tefilin, deriden yapılmış ve yassı deri şeritlerle birbirine tutturulmuş siyah renkte iki kare kutucuktan oluşur. İçlerinde parşömen üzerine el yazması olarak, Tora'dan dört ayrı bölüm içeren dörder rulo bulunur. Bu parşömenlerin içerdiği Tora bölümleri şunlardır:

a) Şema (Devarim 6:4-9) Tanrı'nın tek olduğunu bildirir.

b) Veaya (Devarim 11:13-21) Tora'nın öğretilerini uygulayan kişiye Tanrı'nın yardım elini uzatacağını; buyruklarına karşı çıkanları da cezalandıracağını ifade eder.

c) Kadeş (Şemot 13:1-10) Her Yahudinin, Mısır'da esaretten kurtuluşunu daima hatırlaması gerektiğini belirtir.

d) Veaya (Şemot 13:11-16) Mısır'dan çıkışın ve Tanrı öğretilerinin çocuklarına aktarmanın her Yahudi için bir zorunluluk olduğunu ifade eder.

Tefilin iki parçadan meydana gelir ve bunlardan biri başa, diğeri ise kola bağlanır. Başa bağlanan tefiline Tefilin Şel Roş denir. Tefilin Şel Roğun içinde yukarda bahsettiğimiz dört peraşa yazılmıştır. İkinci kutu ise sol pazu üzerine bağlanır. (Tefilin şel Yad) ve bir tek bölmesi vardır. Bu bölmeye de dört parşömen birlikte sarılarak, tek rulo halinde yerleştirilmiştir.

"Baş Tefilini"nin iki yan yüzeyine İbranice'deki "Şin" harfi basılmıştır ve bu Tefilin başa "Dalet" harfini andıran bir düğümle (Keşer) bağlanır. "El Tefilini"nin düğümü ise "Yod" harfi şeklindedir. Bu üç harfin birleşimi de (Ş-D-Y) "Şaday" (Kudret-Tanrı) sözcüğünü oluşturur. Bu harfler aynı zamanda "Şomer Dlatot Israel" (İsrail Kapılarının koruyucusu) sözlerinin baş harfleridir.

Tefilin Nasıl Takılır?

Tora, Tefilin'den dört ayrı kez söz ederse de Tefilin'in nasıl takılacağı konusunda ayrıntılı bilgi "Sözlü Yasalar"ın (Tora şe Bealpe) "Alaha le Moşe mi Sinay" (Moşe'ye Sinay'da verilen yasalar) bölümünde yer alır.

Bar Mitsva yaşına gelmiş bir Yahudi, düzenli olarak her sabah Tefilin takmalıdır:

Tefilin takan kişi ayakta durur. Önce, "Tefilin Şel Yad - El Tefilini"ni alıp sol kolunun üst bölümüne, kalbine dönük bir şekilde yerleştirir. Deri bağcıkların geçtiği ilik kutunun üst kısmına gelmelidir. Şeritleri bağlamaya başlamadan önce "Tefilin Beraha"sını okur.

"Baruh Ata Ad. Elo. Meleh Aolam Aşer Kideşanu Bemitsvotav Vetsivanu Leaniah Tefilin."

(Bizleri Emirleriyle kutsayan ve bize Tefilin takmamızı emreden, Evrenin yaratıcısı ve Kralımız, Tanrımız Mübarektir.)

Yukarıdaki Tefilin takma duasını okuyan kişi, şimdi de Tefilin'in uzantısı olan deri saplı bölüm üste gelecek şekilde, bağları kolun alt bölümüne yedi kere dolar ve kalan bağları avucuna sarar.

Şimdi sıra "Tefilin Şel Roş - Baş Tefilin"in dedir. Onu da, alnının üst kısmına yerleştirerek bağın uzantısındaki düğümün ense üstüne gelmesini sağlar. "Tefilin Şel Roş - Baş Tefilin" kutusunun alt kenarı saç köklerin altına düşmemeli ve iki gözün tam ortasına gelecek hizada durmalıdır.

Baş Tefilini'ni takar takmaz avucundaki bağları çözerek orta parmağına -önce parmağın alt boğumuna (avuca yakın), sonra orta boğumuna ve son olarak da gene alt boğuma olmak üzere- bağları üç kez dolar. Kalan bağları da gene avucuna sarar.

Tefilin takma işlemi hiçbir hareket veya sözle kesilmemelidir. Herhangi bir nedenle kesintiye uğradığında aşağıdaki Beraha okunur.

"Baruh Ata Ad. Elo. Meleh Aolam Aşer Kideşanu Bemitsvotav Vetsivanu Al Mitsvat Tefilin."

( Bizleri Emirleriyle kutsayan ve bize Tefilin Mitsvasını emreden, Evrenin yaratıcısı ve Kralımız, Tanrımız Mübarektir.)

Tefilin takılması tekniği değişik toplumlara göre küçük farklılıklar gösterebilir.

Tefila'dan Sonra

Tefilin'in çıkarılması ise şöyle olmalıdır:

Kişi gene ayaktadır. Önce orta parmağın üzerindeki bağlar açılır ve tekrar avuç içine sarılır. "Baş Tefilini" sol elle çıkarılarak şeritleri sarılır ve özel Tefilin kılıfına konur. Sora "El Tefilini" çıkarılır, bağları özenle sarılıp kılıfına yerleştirilir. Kabın sağ yanına Baş Tefilini'ni, soluna ise El Tefilini'ni yerleştirmek adettir.

Tefilin'e Ait Töre ve Yasalar

Tefilin'de Sembolizm ve Felsefe

Tefilin ve Mısır'dan Çıkış

Tefilin'in içindeki dört Tora paragrafının ilk ikisi "Şema" ve "Veaya" bölümleridir ve aynı zamanda mezuzanın içindeki parşömenin yazısını oluşturur. Diğer iki bölüm ise "Kadeş" ve "Veaya"dır ve Yahudilerin Mısır diyarında esaretten kurtuluşlarından söz eder.

Tefilin gibi güçlü bir sembolün Mısır'dan çıkış öyküsüyle bağıntılandırılmasının nedeni nedir? Bu soruyu, Mısır'dan çıkış öyküsünü yakından inceleyerek yanıtlamak mümkün:

Tanrı'nın Mısır ulusuna gönderdiği 10 bela, soyut kavramlara inanmakta zorluk çeken bir halk için güçlü bir kanıt oluşturmuştu. Bu sayede inanılmaz bir mucize gerçekleşmiş, özgürlüklerine kavuşan İsrailoğulları Tanrı'nın gücüne, şüpheye yer bırakmayan bir inançla bağlanmışlardı.

"On Emir" in metni şöyle başlar: "Ben sizi Mısır diyarında esaretten çıkaran efendiniz, Tanrı’nızım." Şabat ve bayram akşamlarının özel duası Kiduş da "Zeher le Yetsiat Mitsrayim" (Mısır'dan çıkışın anısına) sözlerini içerir

Görüldüğü gibi, Mısır'dan çıkış öyküsü Yahudi halkı için unutulmayacak bir nirengi noktası niteliği taşır ve bu anı, her fırsatta tekrarlanır.

En Eski Tefilinler

Bugün İsrail Müzesi'nde görülebilen en eski Tefilinler, Ölü Deniz yakınlarındaki "Kumran" mağaralarında bulunanlardır.

1968 yılında ünlü arkeolog Yigael Yadin'in gerçekleştirdiği kazılarda ortaya çıkan bu Tefilinlerin şekilleri, yapımlarında kullanılan malzeme, parşömenler ve bağların nitelikleri Talmud'un belirttiği yasalara tıpatıp uymaktadır. Birinci yüzyılın ilk yarısına ait olduğu sanılan bu Tefilinler "Baş Tefilini" olup, dört ayrı rulo, dört ayrı bölmeye yerleşmiş olarak bulunmuşlardır. "Ölü Deniz Ruloları" adıyla da bilinen bu ruloların keşfi kullanıldıkları dönemin ibadet tarzı hakkında araştırmacıları aydınlatmış ve karanlıkta kalan bazı konulara ışık tutmuştu.